ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ pdf

Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

3.0. ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ (ΔΣ)

 

3.0.1  Διεπιστημονικό Σεμινάριο ά εξαμήνου «Εκπαίδευση, Δικαιώματα και Ανισότητες»

Συντονιστές: Δήμητρα Μακρυνιώτη

Γενικό περίγραμμα

Στόχοι του σεμιναρίου είναι: α) να κατανοήσουν οι συμμετέχοντες το ευρύ φάσμα κοινωνικών παραγόντων που συντελούν στις κοινωνικές διακρίσεις, στην κοινωνική ανισότητα και στον αποκλεισμό· β) να εξοικειωθούν οι συμμετέχοντες με ένα επίσης ευρύ φάσμα θεωρητικών προσεγγίσεων προερχόμενων από την κοινωνιολογία, την κοινωνική ανθρωπολογία, την κοινωνική γλωσσολογία, την κοινωνική γεωγραφία, τις πολιτικές επιστήμες, τις επιστήμες της αναπηρίας, καθώς και από την κοινωνιολογία της υγείας και του σώματος σχετικά με τις κοινωνικές διακρίσεις· γ) να αποκτήσουν οι συμμετέχοντες την ικανότητα να επισημαίνουν και να αναλύουν κριτικά τις διάφορες μορφές, άρρητες και  ρητές, που λαμβάνουν οι κοινωνικές διακρίσεις στις σύγχρονες κοινωνίες. Για το σκοπό αυτό η κοινωνική τάξη, η εθνικότητα, το φύλο, η σωματική και πνευματική αναπηρία, η φυλή, η γλώσσα και η σεξουαλικότητα διερευνώνται κριτικά ως φορείς της δόμησης και της αναπαραγωγής της κοινωνικής ανισότητας και ως παράγοντες που οδηγούν, μέσω επεξεργασμένων ή θεσμοποιημένων μηχανισμών, στον προσδιορισμό συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων ως «διαφορετικών», «προετοιμάζοντας» το έδαφος για τον κοινωνικό αποκλεισμό τους.

 

Στόχοι

·                                Η επέκταση και ανάπτυξη της γνώσης και της κατανόησης των κοινωνικών διακρίσεων

·                                Το να αποκτήσουν και να αναπτύξουν οι ΜΦ τα αναλυτικά εργαλεία που θα τους επιτρέψουν να κατανοήσουν μέσα από ένα διεπιστημονικό πρίσμα το πλέγμα των μηχανισμών που δομούν και αναπαράγουν την κοινωνική ανισότητα

·                                Να αντιληφθούν οι ΜΦ τις κοινωνικές διακρίσεις ως συσχετισμό  κοινωνικών παραγόντων, οι οποίοι αλληλεπιδρούν/ διασταυρώνονται όχι μόνο στη δημιουργία, αλλά και στην ενίσχυση των κοινωνικών διακρίσεων

·                                Να αποκτήσουν οι ΜΦ την ικανότητα να αναγνωρίζουν μορφές κοινωνικών διακρίσεων στις σύγχρονες κοινωνίες και να αντιμετωπίζουν κριτικά τα διάφορα στοιχεία κοινωνικής πολιτικής και άλλα μέτρα που υιοθετούνται σχετικά με τις «μειονεκτούσες» κοινωνικές ομάδες.

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα πρέπει:

·                                Να έχουν αναπτύξει και επεκτείνει τη γνώση και κατανόηση των κοινωνικών διακρίσεων

·                                Να έχουν κατανοήσει  και εξετάσει κριτικά τις διάφορες μορφές ανισότητας και αποκλεισμού, την κυρίαρχη ιδεολογία σχετικά με την κοινωνική ύπαρξη και παρουσία των «διαφορετικών» κοινωνικών ομάδων, καθώς και τον διττό ρόλο της κοινωνικής πολιτικής ως προς την αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων

·                                Να έχουν αποκτήσει τη θεωρητική κατάρτιση που θα τους επιτρέψει να αναπτύξουν τα θεωρητικά και αναλυτικά εργαλεία, ώστε να κατανοήσουν σε βάθος την πολύπλοκη σχέση μεταξύ  κοινωνικής τάξης, φυλής, φύλου, εθνότητας, γλώσσας, αναπηρίας και «ισότητας ευκαιριών» σε διάφορες σφαίρες της κοινωνικής ζωής.

 

Δομή

Το σεμινάριο διεξάγεται στη διάρκεια του εξαμήνου και περιλαμβάνει συνεδρίες με δέκα ομιλητές. Για κάθε συνεδρία προβλέπεται διαφορετικός ομιλητής, προερχόμενος από διαφορετικό επιστημονικό πεδίο (κοινωνιολογία, κοινωνική ανθρωπολογία, γλωσσολογία, πολιτικές επιστήμες, νομική επιστήμη, επιστήμες της αναπηρίας). Το νήμα που συνδέει τους ομιλητές εμπίπτει στην ευρύτερη θεματική των κοινωνικών διακρίσεων, της ανισότητας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Κάθε συνεδρία χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος πραγματοποιούνται η διάλεξη και οι σχετικές διευκρινιστικές παρατηρήσεις. Το δεύτερο μέρος αφιερώνεται στη συζήτηση με βάση τη σχετική βιβλιογραφία, τις προσωπικές εμπειρίες των συμμετεχόντων και τις περαιτέρω πληροφορίες του ομιλητή.

 

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση βασίζεται στη συμμετοχή και στην γραπτή εργασία. Οι συμμετέχοντες πρέπει να συνεργαστούν σε μικρές ομάδες και να καταθέσουν μια μικρή γραπτή  εργασία γύρω από το θέμα μιας διάλεξης που τους έχει υποδειχθεί εκ των προτέρων, καθώς και μια ατομική εργασία σχετικά με το θέμα οποιασδήποτε διάλεξης επιθυμούν.

 

3.0.2  Διεπιστημονικό Σεμινάριο γ΄ εξαμήνου «Δικαιώματα, Παγκοσμιοποίηση και Κοινωνικές Ανισότητες» (Θερινό σχολείο αναπλαισίωσης) Rights, Globalization and Social Discrimination

(Πραγματοποιείται τη δεύτερη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, επί 40 ώρες, 9.00-17.00) 

Συντονιστές:

ΤΕΑΠΗ: Γίτσα Κοντογιαννοπούλου-Πολυδωρίδη

ΙΟΕ:  Eva Gamarnikow

Μετέχουν: Eva Gamarnikow, Andy Green, Tony Green, Γίτσα Κοντογιαννοπούλου-Πολυδωρίδη, Εύη Ζαμπέτα, Νέλλη Ασκούνη, Μαίρη Λεοντσίνη, Μάριος Βρυωνίδης.

 

Γενικό περίγραμμα

Το συγκεκριμένο ΔΣ είναι ένα εβδομαδιαίο εντατικό σεμινάριο-εργαστήριο (workshop), το οποίο προετοιμάζει τους ΜΦ για τη συμμετοχή στην πρωτογενή έρευνα και στη διαδικασία παραγωγής της γνώσης. Το ΔΣ συγκεντρώνει διδακτικό προσωπικό από το ΙΟΕ και το ΤΕΑΠΗ σε μια από κοινού διδασκαλία. Προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των δύο θεσμών, κυρίως μεταξύ των αντίστοιχων τμημάτων και των φοιτητών τους. Προωθεί επίσης τη θεωρητική, εννοιολογική και πρακτική συσχέτιση ερευνητικών ερωτημάτων, θεωρητικών κατασκευών, του κοινωνικού πλαισίου και των εννοιολογήσεων με ένα γενικό αρχικό ερευνητικό ερώτημα. Η προσέγγιση και ανάλυση ενός αρχικού ερευνητικού ερωτήματος ή ζητήματος αναπτύσσεται σε πνεύμα συνεργασίας και ανταλλαγής απόψεων.

Το ΔΣ έχει τη δομή του εργαστηρίου για διδάσκοντες και ΜΦ και, ειδικά για τους τελευταίους, έχει το χαρακτήρα μαθητείας στην έρευνα. Κάθε ημερήσια συνάντηση απαρτίζεται: α) από την παρουσίαση μιας νέας έρευνας από τους διδάσκοντες του ΤΕΑΠΗ και του ΙΟΕ, β) από ολιγομελή εργαστήρια, κατά τη διάρκεια των οποίων φοιτητές και διδάσκοντες επεξεργάζονται από κοινού το ερευνητικό ερώτημα που τέθηκε στην αρχική παρουσίαση. Κατόπιν, γ) οι φοιτητές τοποθετούνται επί του ερωτήματος αυτού ενώπιον όλων των συμμετεχόντων στο ΔΣ και δ) ακολουθεί το κλείσιμο και τα συμπεράσματα. Η εργασία των ΜΦ πραγματοποιείται στη βάση συγκεκριμένων ερωτημάτων σχετικά με τα θέματα που παρουσιάστηκαν από τους διδάσκοντες και των αποτελεσμάτων της εργαστηριακής ανάλυσης και της συζήτησης.

 

Γενικοί στόχοι

Οι γενικοί στόχοι του ΔΣ είναι οι εξής:

·                                Να παράσχει στους διδάσκοντες ένα βήμα για την παρουσίαση των νέων ερευνών τους σε ένα πλαίσιο που καθορίζεται από τις ανάγκες των ΜΦ και τη συνεργασία με αυτούς και τους άλλους διδάσκοντες.

·                                Να εντάξει τους ΜΦ σε μια διαδικασία συνεργασίας και από κοινού έρευνας με τους διδάσκοντες, στη συγκρότηση ενός πλαισίου ανάλυσης συγκεκριμένων ερευνητικών ζητημάτων.

·                                Να παράσχει στους ΜΦ ένα πλαίσιο ομαδικής εργασίας για το σχεδιασμό πρωτότυπης έρευνας.

·                                Να παράσχει στους ΜΦ τη δυνατότητα ανάληψης πρωτοβουλιών ως προς την εφαρμογή των αποκτημένων γνώσεων ερευνητικού σχεδιασμού και μεθοδολογίας στην διαχείριση συγκεκριμένων ερευνητικών ζητημάτων

·                                Να παράσχει στους ΜΦ τη δυνατότητα ανάληψης πρωτοβουλιών ως προς την συλλογική προετοιμασία και παρουσίαση της επιχειρηματολογίας τους

·                                Να παράσχει στους ΜΦ τη δυνατότητα ανάληψης πρωτοβουλιών ως προς την κριτική εξέταση των επιχειρημάτων που παρουσιάζονται από άλλους σε σχέση με το εκάστοτε θέμα της έρευνας.

 

Ειδικοί στόχοι

Οι ειδικοί στόχοι που αφορούν τους ΜΦ είναι οι εξής:

·                                Η συνεργασία με τους διδάσκοντες στο πλαίσιο μιας μαθησιακής δραστηριότητας

·                                Η συνεργασία με στόχο την κριτική προσέγγιση πρωτότυπων ερευνητικών ερωτημάτων-ζητημάτων

·                                Η κριτική εξέταση εναλλακτικών μεθόδων για την ανάπτυξη πλαισίων ανάλυσης ερευνητικών ερωτημάτων

·                                Η δυνατότητα εφαρμογής των αποκτημένων γνώσεων ερευνητικού σχεδιασμού και μεθοδολογίας στην διαχείριση συγκεκριμένων ερευνητικών ζητημάτων

·                                Η συλλογική προετοιμασία και παρουσίαση της επιχειρηματολογίας τους

·                                Η κριτική εξέταση των επιχειρημάτων που παρουσιάζονται από άλλους σε σχέση πάντα με το εκάστοτε θέμα της έρευνας.

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα

Αποτελέσματα στο επίπεδο των διανοητικών δεξιοτήτων:

Το ΔΣ  αποσκοπεί στο να συμβάλει ώστε να αποκτήσουν οι ΜΦ τη δυνατότητα:

·                                Να αναπλαισιώνουν θέματα και ερωτήματα στη θεωρία, στην έρευνα, καθώς και στο επίπεδο της πολιτικής και των πρακτικών

·                                Να χρησιμοποιούν την κατάλληλη θεωρία και τις κατάλληλες ερευνητικές μεθόδους  για κάθε εξειδικευμένο πλαίσιο, εκπαιδευτικό πρόβλημα και ζήτημα έρευνας

·                                Να αξιολογούν κριτικά την επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται σε σχέση με την εκάστοτε θεωρία και το εκάστοτε πλαίσιο και να προχωρούν σε ερμηνείες με βάση την ιδιαιτερότητα του υπό μελέτη πλαισίου

·                                Να χρησιμοποιούν συστηματικές αναλύσεις ώστε να κατανοούν  τις σχέσεις που διέπουν την εκπαίδευση

·                                Να αξιολογούν κριτικά την εφαρμογή των διεθνών θεωριών σε διάφορα κοινωνικά και εκπαιδευτικά πεδία

·                                Να αναπτύσσουν πρωτότυπη επιχειρηματολογία στη βάση αποδείξεων και αιτιολογήσεων

·                                Να διατυπώνουν με σαφήνεια την επιχειρηματολογία τους στον προφορικό και γραπτό λόγο, ικανοποιώντας αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια

·                                Να εργάζονται σε διεπιστημονικές ομάδες και να ανταλλάσσουν ιδέες με σκοπό την παραγωγή νέας γνώσης.

 

Αποτελέσματα στο επίπεδο των επαγγελματικών-πρακτικών δεξιοτήτων:

Το ΔΣ  αποσκοπεί στο να συμβάλει ώστε να αποκτήσουν οι ΜΦ τη δυνατότητα:

 

·                                Να εφαρμόζουν εκπαιδευτικές θεωρίες και έννοιες στην έρευνα, καθώς και στο επίπεδο της πολιτικής και των πρακτικών

·                                Να επισημαίνουν και να χρησιμοποιούν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με συγκεκριμένα ζητήματα εκπαιδευτικής πολιτικής και καθημερινής πρακτικής

·                                Να δρουν αυτόνομα σε επαγγελματικό επίπεδο

·                                Να συνεργάζονται αποτελεσματικά και να αναπτύσσουν το ομαδικό πνεύμα στους άλλους.

 

Μαθησιακές διαδικασίες

Προκειμένου να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι και δεξιότητες, το διδακτικό προσωπικό δημιουργεί  «κοινότητες μαθητευόμενων ερευνητών» επιδεκτικών στην ομαδική μελέτη και μάθηση, καθώς και στην κριτική σκέψη.

Στους ΜΦ προσφέρεται ένα ευρύ φάσμα διδακτικών και μαθησιακών δραστηριοτήτων που συγκλίνουν με τους στόχους του ΔΣ. Αυτές περιλαμβάνουν: α) σύντομες παρουσιάσεις, τις οποίες ακολουθεί συζήτηση στο σύνολο των  συμμετεχόντων, συνεδρίες υποστηριζόμενες από γραπτά κείμενα ή σύστημα Power Point β) σεμινάρια οργανωμένα είτε ως συμμετοχικές διαλέξεις, είτε ως παρουσιάσεις φοιτητικών εργασιών και γ) εργαστήρια και ολιγομελείς σεμιναριακές ομάδες που επεξεργάζονται είτε τα θέματα των παρουσιάσεων που προηγήθηκαν είτε, στα πλαίσια προκαθορισμένων δραστηριοτήτων, διαφορετικά κείμενα και ερευνητικά ερωτήματα. Η εκπόνηση των ατομικών εργασιών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δουλειά των ομάδων των ΜΦ και των συνεδριών-συζητήσεων. Ο στόχος αυτών των συνεδριών είναι να αναπτυχθεί η αλληλεπίδραση και η επιχειρηματολογικά θεμελιωμένη συζήτηση, ώστε να αποκομιστούν γνώσεις προερχόμενες από ένα ευρύ φάσμα επαγγελματικών εμπειριών φοιτητών και διδασκόντων. Οι ΜΦ ενθαρρύνονται να συγκροτούν ομάδες μελέτης για την αποτελεσματικότερη μάθηση και συζήτηση. Εργάζονται, επίσης, σε μικρές ομάδες σχεδιάζοντας μια έρευνα ή μια μέθοδο διδασκαλίας  στα πλαίσια ενός ατομικά επιλεγμένου προγράμματος. Οι ΜΦ ενθαρρύνονται να αναπτύσσουν μια κοινή «επιστημονική» ταυτότητα μέσω της συγκρότησης ομάδων ανάγνωσης/ ενδιαφερόντων. Έτσι τα κοινά ενδιαφέροντα ενισχύονται και η μελέτη του οποιουδήποτε θέματος εμβαθύνεται. Ενθαρρύνονται επίσης να διατυπώνουν τον προβληματισμό τους σχετικά με τις αποκτώμενες γνώσεις μέσω εργαστηρίων και ομαδικών εργασιών.

 

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση των ΜΦ βασίζεται στην καθημερινή συμμετοχή τους στα ομαδικά εργαστήρια. Επιπλέον, εκπονούν από τρεις μέχρι πέντε σύντομες εργασίες (σύνολο 2000 λέξεων) που σχετίζονται με ερευνητικά ζητήματα τα οποία παρουσιάζονται στις συναντήσεις του ΔΣ.

 

3.0.3    Διεπιστημονικό Σεμινάριο της Μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας.

 

Συντονιστές: Οι ΜΦ στο στάδιο της Μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας και ένας από τους διδάσκοντες.

Μετέχουν: Υποχρεωτικά οι ΜΦ που εκπονούν Μεταπτυχιακή Διπλωματική εργασία.

 

 

·                    ΕΝΟΤΗΤΑ 3.1 ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

 

3.1.1  Μεθοδολογία έρευνας στο ελληνικό εκπαιδευτικό και κοινωνικό πλαίσιο

 Διδάσκουσα: Γ. Κοντογιαννοπούλου-Πολυδωρίδη

 Γενικό περίγραμμα μαθήματος

Στόχος του μαθήματος είναι να αποκτήσουν οι ΜΦ την ικανότητα να συνθέτουν τις θεωρητικές προκείμενες με την ερευνητική πρακτική και τα εμπειρικά δεδομένα. Επιδιώκεται η θεωρητική, εννοιολογική και πρακτική αλληλοσυσχέτιση μεταξύ ερευνητικών ερωτημάτων, θεωρητικών επιλογών και επεξεργασίας εννοιών της έρευνας στην εκπαίδευση. Οι επιστημολογικές βάσεις διαφορετικών ερευνητικών προσεγγίσεων εξετάζονται μέσα από συγκεκριμένα επιστημολογικά παραδείγματα Παράλληλα εξετάζονται κριτικά οι όροι παραγωγής της νέας γνώσης και η κοινωνική χρήση της τελευταίας. Οι ΜΦ οφείλουν να συγκροτήσουν σχέδιο έρευνας και να εκπονήσουν προσωπική έρευνα που θα αναδεικνύει την αλληλεξάρτηση ανάμεσα στο πλαίσιο, τη θεωρία, τα ενδιαφέροντα του ερευνητή, τη συμμετοχή των “ερευνωμένων”, τις πρακτικές και τις τεχνικές της έρευνας, τις έννοιες που συγκροτούν το ερευνητικό αντικείμενο και τις μεταξύ τους σχέσεις.

 

Γενικοί στόχοι

Η κριτική εξέταση των ποικίλων μεθόδων εκπαιδευτικής έρευνας στη βάση των αντίστοιχων θεωριών και επιστημολογικών παραδειγμάτων.

Η κριτική εξέταση της σχέσης του σχεδίου έρευνας με τη θεωρία και τα εμπειρικά δεδομένα που απορρέουν από το ερευνητικό ερώτημα.

Η συσχέτιση  των εννοιολογήσεων, της συλλογής δεδομένων και της ανάλυσης δεδομένων.

Τέλος, η συσχέτιση των αποτελεσμάτων της έρευνας στο εξειδικευμένο κατά περίπτωση ερευνητικό πλαίσιο με τη θεωρία.

 

Ειδικοί στόχοι

Να κατανοήσουν οι ΜΦ την ερευνητική διαδικασία σε μια ολιστική θεώρηση.

Να αναπτύξουν οι ΜΦ την ικανότητα να διατυπώνουν ερευνητικά ερωτήματα και να τα εντάσσουν στο θεωρητικό, κοινωνικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο.

Να αναπτύξουν οι ΜΦ την ικανότητα να επεξεργάζονται τα ερευνητικά ερωτήματα, ώστε να οδηγούνται από τις εννοιολογήσεις στην κατάλληλη διαδικασία και στις κατάλληλες τεχνικές συλλογής δεδομένων.

 Να αναπτύξουν οι ΜΦ την ικανότητα να συλλέγουν και να αναλύουν τα δεδομένα υπό το πρίσμα της θεωρίας, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του εκάστοτε πεδίου έρευνας, και να αντλούν συμπεράσματα.

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα

α. στο επίπεδο της γνώσης και της κατανόησης

Το συγκεκριμένο μάθημα αποσκοπεί να καταστήσει τους ΜΦ ικανούς:

·                                να συνδέουν τη θεωρία και τις υποκείμενες έννοιες με την εκπαιδευτική έρευνα σε διαφορετικές παραδειγματικές προοπτικές – με έμφαση στην κατασκευή των κοινωνικών διακρίσεων και στον κοινωνικό αποκλεισμό.

·                                Να κατανοούν την ατομική και πολιτισμική ετερογένεια των συμμετεχόντων στους διάφορους εκπαιδευτικούς θεσμούς.

 

β. στο επίπεδο των διανοητικών δεξιοτήτων

Το συγκεκριμένο μάθημα αποσκοπεί να καταστήσει τους ΜΦ ικανούς:

·                                Να εντοπίζουν ερευνητικά ζητήματα και ερωτήματα και να τα πλαισιώνουν με τη θεωρία, καθώς και το κοινωνικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο.

·                                Να κατέχουν και να χειρίζονται τη θεωρία και τις ερευνητικές μεθόδους που κρίνουν κατάλληλες για το εκάστοτε πλαίσιο, εκπαιδευτικό πρόβλημα και ερευνητικό ερώτημα.

·                                Να αναπλαισιώνουν, να εντοπίζουν, να αποκαθιστούν και να αναλύουν πληροφορίες προερχόμενες από διαφορετικές πηγές

·                                Να αξιολογούν κριτικά τη χρήση των εμπειρικών δεδομένων σε συσχετισμό με τη θεωρία και το πλαίσιο, να αναπτύσσουν ερμηνευτικά σχήματα και να αποτιμούν κριτικά θεωρητικά και ερμηνευτικά σχήματα υπό το πρίσμα των εμπειρικών δεδομένων και των ιδιαιτεροτήτων του εκάστοτε πλαισίου.

·                                Να αξιολογούν κριτικά τον τρόπο με τον οποίο τα επιστημολογικά παραδείγματα εφαρμόστηκαν ερευνητικά σε διάφορα κοινωνικά και εκπαιδευτικά πεδία

·                                Να συνθέτουν και να αξιολογούν πληροφορίες προερχόμενες από διαφορετικές πηγές και να αναπτύσσουν πρωτότυπη επιχειρηματολογία στη βάση αποδείξεων και αιτιολογήσεων

·                                Να διατυπώνουν με σαφήνεια την επιχειρηματολογία τους στον προφορικό και γραπτό λόγο, ικανοποιώντας αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια

·                                Να χειρίζονται ερευνητικά προβλήματα με πρωτοτυπία

·                                Να εργάζονται αναστοχαστικά επάνω στη προσωπική τους έρευνα που διενεργείται στα πλαίσια του μαθήματος.

 

γ. στο επίπεδο των επαγγελματικών δεξιοτήτων

Το συγκεκριμένο μάθημα αποσκοπεί να καταστήσει τους ΜΦ ικανούς:

·                                Να εφαρμόζουν εκπαιδευτικές θεωρίες και έννοιες στον ερευνητικό σχεδιασμό και στην ερευνητική πρακτική

·                                Να εντάσσουν την έρευνά τους στο κατάλληλο επιστημολογικό πλαίσιο και να χρησιμοποιούν τις ενδεδειγμένες μεθόδους έρευνας και ανάλυσης κατά τη διατύπωση της ερευνητικής προβληματικής τους σε συνάρτηση με συγκεκριμένες θεωρητικές επιλογές

·                                Να επισημαίνουν και να χρησιμοποιούν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με συγκεκριμένα ζητήματα εκπαιδευτικής πολιτικής και καθημερινής πρακτικής

·                                Να σχεδιάζουν ερευνητικά προγράμματα  σε συνάρτηση με συγκεκριμένα ερευνητικά ερωτήματα, το εκάστοτε κοινωνικό πλαίσιο, το υιοθετούμενο επιστημολογικό παράδειγμα και τα κοινωνικά υποκείμενα

·                                Να αναπτύσσουν αυτόνομη επαγγελματική δραστηριότητα

·                                Να αναπτύσσουν αναστοχαστικές προσεγγίσεις επάνω στη προσωπική τους έρευνα που διενεργείται στα πλαίσια του μαθήματος.

 

Μαθησιακές διαδικασίες

Προκειμένου να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι και δεξιότητες, επιχειρείται να δημιουργηθεί  μια «κοινότητα μαθητευόμενων ερευνητών» επιδεκτικών στην ομαδική μελέτη και μάθηση, καθώς και στην κριτική σκέψη.

Στους ΜΦ προσφέρεται ένα ευρύ φάσμα διδακτικών και μαθησιακών δραστηριοτήτων που συγκλίνουν με τους στόχους του ΔΣ. Αυτές περιλαμβάνουν: α) ανακοινώσεις, τις οποίες ακολουθεί συζήτηση β) συνεδρίες υποστηριζόμενες από γραπτά κείμενα και παρουσιάσεις γ) ατομική έρευνα πεδίου και συλλογή δεδομένων και δ) εργαστήρια και ολιγομελείς ομάδες που επεξεργάζονται είτε τα θέματα των παρουσιάσεων που προηγήθηκαν είτε προτείνουν ερευνητικές τεχνικές. Τα ερευνητικά βήματα που παρουσιάζονται στις εργασίες τις οποίες οι ΜΦ πρέπει να παραδίδουν κάθε δεύτερη εβδομάδα, αποτυπώνονται σε δύο κεντρικές εργασίες που παραδίδονται στο τέλος του εξαμήνου. Στόχος των εργασιών και των δραστηριοτήτων αυτών είναι να αποκτήσουν οι ΜΦ ερευνητική εμπειρία και μέσω της ανταλλαγής απόψεων, στις υποστηρικτικές συναντήσεις με τη διδάσκουσα, να εισαχθούν σε ένα ευρύ φάσμα ερευνητικών προσεγγίσεων. Οι επιπρόσθετες ατομικές ή ομαδικές υποστηρικτικές συναντήσεις με τη διδάσκουσα αποτελούν ευκαιρία για τη διεύρυνση των επιστημονικών οριζόντων των ΜΦ και για την κατάθεση του προβληματισμού τους, όπως αυτός προκύπτει από την πορεία της έρευνας. Οι ΜΦ διατυπώνουν ερευνητικά ερωτήματα, εκπονούν σχέδιο έρευνας, πραγματοποιούν θεωρητική έρευνα, έρευνα πλαισίου και πεδίου, ανάλυση δεδομένων και εξαγωγή συμπερασμάτων.

 

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση των ΜΦ στο συγκεκριμένο μάθημα βασίζεται σε επτά εβδομαδιαίες εργασίες, οι οποίες συντίθενται σε μια τελική εργασία 8.000 λέξεων περίπου. Στις εργασίες αυτές οι ΜΦ σχεδιάζουν και εκπονούν τη δική τους έρευνα: διατυπώνουν το ερευνητικό τους ερώτημα, δηλώνουν τις θεωρητικές τους επιλογές, το κοινωνικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο έρευνας, προβαίνουν σε εννοιολογήσεις βάσει της θεωρίας και του πλαισίου, σχεδιάζουν την τεχνική της συλλογής δεδομένων βάσει της εννοιολόγησης, συλλέγουν και αναλύουν τα δεδομένα και προχωρούν σε συμπεράσματα, τα οποία συσχετίζουν με τη θεωρία και το πλαίσιο. Τέλος, οι ΜΦ υποβάλλουν μια σύντομη εργασία (maximum 2000 λέξεις), όπου επανεξετάζεται αναστοχαστικά το σχέδιο της έρευνας που εκπονήθηκε και προτείνεται ένα εναλλακτικό σχέδιο έρευνας βασισμένο στην εμπειρία που εν τω μεταξύ έχουν αποκτήσει.

 

Βιβλιογραφία

Andersen, H., Kaspersen, L. (2000) Classical and Modern Social Theory. Malden, Ma: Blackwell.

Apple, M. (Ed) (1995-96) Review of Research in Education. Washington DC: Amer. Educ. Res. Assoc.

Berg, B. (2001) Qualitative Research Methods for the Social Sciences. Boston: Allyn and Bacon.

Castells, M. (2000) The Rise of the Network Society. Oxford: Blackwell, 2nd edition.

Cewtina, K. (2000) Epistemic Cultures. Cambridge: Harvard University.

Chatterjee, P. (1993) The Nation and its Fragments. Princeton: Princeton University Press.

Cicourel, A. (1964) Method and Measurement in Sociology. New York: The Free Press.

Δημαράς, Α. (1974) Η Μεταρρύθμιση που δεν έγινε, 2 τ. Αθήνα: Ερμής.

Διαμαντούρος, Ν. (2000) Πολιτιστικός Δυϊσμός και Πολιτική Αλλαγή στη Μετα-δικτατορική Ελλάδα. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Eder, Kl. (1993) The New Politics of Class. London: Sage.

Garfinkel, H. (1967, repr 2002) Studies in Ethomethodology. Cambridge: Polity.

Geertz, Cl. (2000) The Interpretation of Cultures. New York: Basic.

Giddens, A. (1990). The consequences of modernity. Stanford, CA: Stanford University.

Goetz, J., LeCompte, M. (1984) Ethnography and Qualitative Design in Educational Research.  Academic.

Kaplan, A. (1964) The Conduct of Inquiry. San Francisco: Chandler.

Kuhn, T. (1970) The Structure of Scientific Revolutions. Chicago: The University of Chicago.

Light, R., Singer, J. & Willety, J. (1990) By Design. Cambridge Ma: Harvard.

Marx, K., EngeΙs, F. (1998)  Ruling Class and Ruling Ideas,  Base and Superstructure. In Storey (Ed.).

Meynaud, J. et al (2002) Οι Πολιτικές Δυνάμεις στην Ελλάδα 1946-65, μετ. Π. Μερλόπουλος. Σαββάλας

Μουζέλης, Ν (1987) Κοινοβουλευτισμός και Εκβιομηχάνιση στην Ημι-περιφέρειa. Αθήνα: Θεμέλιο.

Novack, G. (1971) Empiricism and its Evolution, a Marxist View. New York: Pathfinder.

Pochhacker, Fr., M. Shlesinger (Eds) (2002) The Interpreting Studies Reader. London: Routledge.

Popper, K. (1973) Objective Knowledge. Oxford: Oxford University.

Resnick, S., Wοlff, R. (1987) Knowledge and Class. Chicago: The University of Chicago.

Schon, D. (1987) Educating the Reflective Practitioner. San Francisco: Jossey-Bass.

Seidman, S. (Ed) (1994) The Postmodern Turn. Cambridge: Cambridge University Press.

Skocpol, T. (1984) Vision and Method in Historical Sociology. Cambridge: Cambridge University.

Smith, J. (1993) After the Demise of Empiricism. Norwood NJ: Ablex.

Spradley, J. (1980) Participant Observation. New York: Holt, Reinhart and Winston.

Storey, J. (Ed) (1998) Cultural Theory and Popular Culture. Harlow, England: Pearson.

Strauss, A. (1987) Qualitative Analysis for Social Scientists. Cambridge: Cambridge University.

Τσουκαλάς, Κ. (1977) Εξάρτηση και Αναπαραγωγή. Αθήνα: Θεμέλιο.

Wright, E.O. (1997) Class Counts. Cambridge: Cambridge University Press.

 

 

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 3.2 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

 

 3.2.2  Εκπαιδευτικοί θεσμοί και ιδιότητα του πολίτη

 Διδάσκουσα: Εύη Ζαμπέτα

 Περίγραμμα μαθήματος

Το μάθημα αναλύει το ζήτημα της συγκρότησης των εκπαιδευτικών θεσμών ως πεδίου του δημόσιου χώρου και πολιτικής του κράτους. Ιδιαίτερα εξετάζεται η σχέση της εκπαίδευσης με τις διαδικασίες πολιτικής κοινωνικοποίησης, τη διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη και τη συγκρότηση των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων. Το πλαίσιο αναφοράς είναι κατά κύριο λόγο τα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών της Ευρώπης, ενώ ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κριτική προσπέλαση των παραπάνω σε αναφορά με τους εκπαιδευτικούς θεσμούς στην Ελλάδα, στην προοπτική της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

 

Στόχοι

·                                Η κριτική εξέταση του ζητήματος της ιστορικής συγκρότησης των εκπαιδευτικών θεσμών και των κοινωνικών καταβολών των εκπαιδευτικών συστημάτων στο πλαίσιο των θεωριών του κράτους.

·                                Η θεωρητική προσέγγιση του ρόλου των εκπαιδευτικών θεσμών στη διαδικασία της πολιτικής κοινωνικοποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στη συγκρότηση της ιδιότητας του πολίτη.

·                                Η εξέταση των επιπτώσεων της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στα κρατικά εκπαιδευτικά συστήματα.

·                                Η κριτική ανάλυση των ελληνικών εκπαιδευτικών θεσμών και η εξέταση των κοινωνικών και πολιτικών επιπτώσεων της σύγχρονης εκπαιδευτικής πολιτικής και των σχετικών μεταρρυθμίσεων.

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα

·                                Η ανάπτυξη και ενίσχυση του θεωρητικού υποβάθρου των ΜΦ ως προς την κατανόηση της σχέσης κράτους και εκπαίδευσης.

·                                Η ανάπτυξη και ενίσχυση της γνώσης και της κατανόησης από την πλευρά των ΜΦ της διαδικασίας της πολιτικής κοινωνικοποίησης.

·                                Η ανάπτυξη της ικανότητας των ΜΦ να αναλύουν εκπαιδευτικούς θεσμούς σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτικά συμφραζόμενα

·                                Η ενίσχυση της δυνατότητας των ΜΦ να αναλύουν τις κοινωνικές επιπτώσεις των διεργασιών και πολιτικών κατευθύνσεων που υιοθετούνται σε διεθνές, περιφερειακό, εθνικό ή τοπικό επίπεδο επί των εκπαιδευτικών θεσμών

·                                Η ενίσχυση της δυνατότητας των ΜΦ για κριτική έρευνα και η ανάπτυξη των ερευνητικών ικανοτήτων τους.

 

Δομή

Το μάθημα συνίσταται σε τρίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις. Κάθε συνάντηση περιλαμβάνει  μια εισαγωγή από τη διδάσκουσα, η οποία ορίζει και τις κατευθύνσεις της συζήτησης με τους ΜΦ. Στη θεματική των συζητήσεων εντάσσεται ακόμη η βιβλιογραφία την οποία έχουν συμβουλευτεί οι ΜΦ. Στις δύο τελευταίες συναντήσεις οι ΜΦ καλούνται να παρουσιάσουν κατά ομάδες τις βασικές έννοιες των εργασιών τους, ώστε να ανατροφοδοτηθεί η σκέψη τους από τα σχόλια των συμφοιτητών τους.

 

Αξιολόγηση

Οι ΜΦ αξιολογούνται με βάση τη γραπτή εργασία τους. Κάθε ΜΦ προετοιμάζει μια εργασία 5000 περίπου λέξεων σχετιζόμενη με ένα από τα κύρια θέματα που εξετάστηκαν στο μάθημα. Το θέμα της κάθε εργασίας ορίζεται κατόπιν συνεννόησης μεταξύ του ΜΦ και της διδάσκουσας. Η εργασία ολοκληρώνεται σε τρία στάδια (1ο στάδιο:500 λέξεις, 2ο στάδιο: 2000 λέξεις, 3ο στάδιο: 5000 λέξεις). Στο καθένα από τα τρία στάδια ο ΜΦ λαμβάνει υποστήριξη και ανατροφοδότηση από τη διδάσκουσα.

 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Archer, M. S. (1984) Social Origins of Educational Systems, London, Sage.

Coulby, D. (2000) Beyond the National Curriculum. Curricular Centralism and Cultural Diversity in Europe and the USA, London, Routledge / Falmer.

Coulby, D. & Zambeta, E. (eds.) (2005) Globalisation and Nationalism in Education, World Yearbook of Education 2005, London, Routledge.

Delanty, G. (1995) Inventing Europe. Idea, Identity, Reality, London, Macmillan Press.

Featherstone, M. (ed.) (1990) Global Culture. Nationalism, globalisation and modernity, London, Sage.

Giddens, A. (1990) The Consequences of Modernity, London, Polity Press.

Green, A. (1990) Education and State Formation, New York, St. Martin’s Press.

Habermas, J. (1994) “Citizenship and National Identity: Some reflections on the Future of Europe” in Turner, B. & Hamilton, P. Citizenship. Critical Concepts, London, RKP, pp. 341-358.

Hall, S. et al. (eds.) (1992) Modernity and its Futures, London, Polity Press.

Harvey, D. (1989) The Condition of Postmodernity, Oxford, Blackwell.

Ιωακειμίδης, Π. Κ. (1998) Ευρωπαϊκή Ένωση και Ελληνικό Κράτος, Αθήνα, Θεμέλιο.

Κοντογιαννοπούλου Πολυδωρίδη, Γ. (1995 & 1996) Κοινωνιολογική ανάλυση της ελληνικής εκπαίδευσης. Οι εισαγωγικές εξετάσεις, τομ. I & II, Αθήνα, Gutenberg.

Mueller, D. K. et al. (1989) The Rise of the Modern Educational System, Cambridge, Cambridge University Press.

Λυριντζής, Χ. κ.ά. (επιμ.) Κοινωνία και πολιτική. Όψεις της Γ΄ελληνικής δημοκρατίας 1974-1994, Αθήνα, Θεμέλιο, ΕΕΠΕ, σ.σ. 289-311.

Marshall, T. H. & Bottomore, T. (1995) Citizenship and social class, Athens, Gutenberg.

Pandelidou Malouta, Μ. (1987) Political attitudes and perceptions in the early adolescence. Political socialization in the context of the Greek political culture, Athens, Gutenberg.

Sakis Karagiorgas Foundation (ed.) (2004) Social Change in Contemporary Greece, Athens, Sakis Karagiorgas Foundation.

Turner, B. & Hamilton, P. (eds.) (1994) Citizenship. Critical Concepts, London, RKP.

Ζαμπέτα, Ε. (1994) Η Εκπαιδευτική Πολιτική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (1974-1989), Αθήνα, Θεμέλιο..

Zαμπέτα, E. (2003) Σχολείο και θρησκεία, Αθήνα, Θεμέλιο.

 

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 3.3 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ

 

 3.3.1. Κοινωνιολογική ανάλυση των κοινωνικών ταξινομιών και ιεραρχιών

Διδάσκουσα: Ιωάννα Λ.Καυταντζόγλου

 

Περίγραμμα του μαθήματος

Σκοπός του μαθήματος είναι να παρουσιάσει και να συζητήσει κριτικά τις βασικές διαστάσεις και τη σημασία της κοινωνικής διαστρωμάτωσης στις σύγχρονες κοινωνίες. Το μάθημα, που έχει τη μορφή σεμιναρίου, αποτελεί ουσιαστικά μια περιήγηση, τόσο στις κλασικές μορφές και προσεγγίσεις της κοινωνικής διαστρωμάτωσης, όσο και σε εκείνες που έχουν αναδείξει οι κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες των λεγόμενων ανεπτυγμένων κοινωνιών.

 

 Στόχοι 

 Το σεμινάριο αποσκοπεί σε μια κριτική εισαγωγή σε συχνά αντίθετες θέσεις και στις βασικές ερευνητικές κατευθύνσεις για τις ανισότητες και την κοινωνική διαστρωμάτωση. Φιλοδοξεί να βοηθήσει τους φοιτητές/τριες να αναπτύξουν την κατανόηση και την κριτική  αντίληψή τους για το θέμα.  

 

Δομή

  Το σεμινάριο περιλαμβάνει εβδομαδιαίες τρίωρες συναντήσεις. Στις πρώτες  γίνονται εισηγήσεις από τη   διδάσκουσα ενώ στις υπόλοιπες,  κριτικές παρουσιάσεις κειμένων από τους/τις φοιτητές/τριες ή  συζητήσεις για θέματα τα οποία  προτείνουν.  

 

 Αξιολόγηση

 Συνυπολογίζονται η γραπτή εργασία και η προφορική παρουσίαση κειμένων.

Η γραπτή εργασία (έκτασης 4000-5000 λέξεων): το θέμα της  καθορίζεται σε συνεννόηση με τη διδάσκουσα και επιλέγεται  από την ύλη του σεμιναρίου. 

Η προφορική κριτική παρουσίαση: τα  κείμενα επιλέγονται από τη βιβλιογραφία ή ανάλογα με τα ειδικά ενδιαφέροντα των συμμετεχόντων/ουσων.  

 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Bottomore, T.B. Classes in Modern Society, 2nd edition,  Harper Collins, 1991

Calvert, P. The Concept of Class. A Historical Introduction, London, Hutchinson,1982

Crompton, R. Class and Stratification. An Introduction to Current Debates, Cambridge, Polity Press, 1998

Eder, K. The New Politics of Class. Social Mοvements and Cultural Dynamics in Advanced Societies, London, Sage, 1993

Εdgell, S. Class, London, Routledge, 1993

Esping-Andersen, G. ed., Changing Classes. Stratification and Mobility in Post-Industrial Societies, Sage, 1993

Giddens, A. The Class Structure of the Advanced Societies, London, Hutchinson, 1973

Golthorpe, J.H., «Κοινωνικές τάξεις και πολιτική στις ανεπτυγμένες βιομηχανικές κοινωνίες», Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, [5-24], 4, Οκτ.1994  

Gorz, . Αντίο Προλεταριάτο, Αθήνα, Νέα Σκέψη, 1986  

Gouldner, A.W. The Future of Intellectuals and the Rise of the New Class, New York, Continuum, 1979

Grusky, D.B., ed. Social Stratification in Sociological Perspective, Boulder, Westview Press, 1994

 Marshall,T.H. & Bottomore, T.B. Ιδιότητα του πολίτη και κοινωνική τάξη, Αθήνα, Gutenberg, 1995

Marx, K. The Eighteenth Brumaire of Napoleon Bonaparte, in K.Marx & F.Engels, Selected Works,, vol.1, Moscow, Foreign Languages Publishing House, 1962

Marx, K., Preface to A Contribution to the Critique of Political Economy, in  K.Marx & F.Engels, Selected Works, vol.1, Moscow, Foreign Languages Publishing House, 1962

 Marx, K. & Engels, F. Manifesto of  the Communist Party, in  K.Marx & F.Engels, Selected Works,, vol.1, Moscow, Foreign Languages Publishing House, 1962     

Panitch, L. & Leys, C., eds, , Socialist Register 2001: Working classes, Global Realities, London, Merlin, 2001. Τα άρθρα των Gindin, S. “Turning Points and Starting Points: Brenner, Left Turbulence and Class Politics” και Panitch, L. “Reflections on Strategy for Labour”

Panitch, L. & Leys, C., eds, Socialist Register 2003: Fighting Identities. Race, Religion and Ethno-Nationalism, London, Merlin, 2003. Το άρθρο του Saul,J. “Identifying Class. Classifying Difference.”

Parkin, F. Class Inequality and Political Order, [13-102], London, Granada, 1981

Swartz, D. “Στρατηγικές της εργατικής τάξης στα τέλη του αιώνα: πέρα από την προοδευτική ανταγωνιστικότητα”, [423-447], στο Ρήγος, Α., & Τσουκαλάς, Κ., επιμ., Η πολιτική σήμερα,  Αθήνα, Ε.Ε.Π.Ε.- Θεμέλιο, 2001

Thompson, E.P., The Making of the English Working Class, [1-14], London, Penguin, 1968

Tilly, Ch. Durable Inequality, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, London, 1999

Weber, M. Economy and Society, 2 vols., eds  G. Roth & Cl. Wittich, Berkeley, University of California Press, 1978

Weber, M. General  Economic History, New York, Collier books, 1961

Weber, M. Οι τύποι της εξουσίας, [155-163], Αθήνα, Κένταυρος, 2001

Wright., Ε.Ο., Class, Crisis and the State, [9-29], London, Verso, 1978

Wright., Ε.Ο.,  The Debate on Classes, London, Verso, 1989

Wright., Ε.Ο., Classes, [1-63], London, Verso, 1989

Wright., Ε.Ο.,  Interrogating Inequality, [17-107], London, Verso, 1994

  

3.3.2 Έθνος, φυλή και εκπαίδευση  

Διδάσκουσα: Φωτεινή Ασημακοπούλου

 Γενικό περίγραμμα μαθήματος         

 

Το μάθημα πραγματεύεται την ανάδυση και εξέλιξη της έννοιας της «φυλής», καθώς αυτή μετατρέπεται από εργαλείο ανθρωπολογικής ταξινόμησης σε κριτήριο φυλετικής κατηγοριοποίησης και στη συνέχεια σε μέτρο κοινωνικής ιεράρχησης και αποκλεισμού.

 

Οι επιμέρους θεματικές περιλαμβάνουν: τη γένεση του ευρωπαϊκού ρατσισμού, τη συνάρτηση της ιδέας της φυλετικής ιδιαιτερότητας με την ανακάλυψη του Νέου Κόσμου, με την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία αλλά και με την ιδέα της επιστροφής στη μητέρα Ασία, καθώς και το ρόλο του ρατσισμού στην συγκρότηση των ευρωπαϊκών εθνών (ιδιαίτερα σε σχέση με την αντιπαλότητα του γερμανικού και του λατινικού στοιχείου).

 

Εξετάζονται επίσης τα επιχειρήματα των φυλετικών θεωριών από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι και το τέλος του ναζισμού, με ιδιαίτερη έμφαση: στις φυλετικές (ανθρωπολογικο-βιολογικές) θεωρίες του 19ου αιώνα, στον ρατσισμό του 20ού αιώνα (πρακτικές φυλετικών διακρίσεων, διωγμών και εξολόθρευσης) και στις παραλλαγές του σύγχρονου ρατσισμού στη λεγόμενη «μεταναζί εποχή».

 

Τέλος, διερευνώνται οι συνέπειες του ρατσισμού στα εκάστοτε ιστορικά τους συμφραζόμενα (Ολοκαύτωμα, γενοκτονίες, εθνοκαθάρσεις, διωγμοί μειονοτήτων, ξενοφοβία, βίαιες εθνικιστικές ή εθνοτικές κινητοποιήσεις) και στο πώς αυτές επηρεάζουν τη συλλογική συνείδηση, ιδιαίτερα μέσω των εκπαιδευτικών θεσμών.

 

Στόχοι

 

·        Να εξοικειωθούν θεωρητικά οι ΜΦ με την έννοια της «φυλής» στις πολλαπλές συνδηλώσεις της και να συγκροτήσουν εικόνα των ιδεολογικών χρήσεων, προεκτάσεων και συνεπειών της στη νεότερη ιστορία.

·        Να διακρίνουν αναλυτικά οι ΜΦ τους τρόπους με τους οποίους η έννοια της φυλής παρεισφρέει στην ιδεολογικο-πολιτική ρητορεία της σύγχρονης κοινωνίας και να αναπτύξουν κριτικές προσεγγίσεις των μορφών με τις οποίες η έννοια της «φυλής» υπεισέρχεται στη διαμόρφωση της ατομικής και της συλλογικής ταυτότητας.

·        Να διερευνήσουν οι ΜΦ συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες ρατσιστικές αντιλήψεις δημιουργούν ή ενισχύουν αποκλεισμούς και στερεότυπα, ιδιαίτερα μέσω των εκπαιδευτικών θεσμών.

 

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα

 Με την περάτωση του μαθήματος, αναμένεται ότι οι ΜΦ θα είναι σε θέση να διαμορφώσουν το δικό τους προσωπικό επιχείρημα σχετικά με το ζεύγμα «φυλή-ρατσισμός», με την πραγμάτευση μιας συγκεκριμένης θεματικής στη γραπτή εργασία αξιολόγησης (βλ. παρακάτω).

 Δομή

 Το μάθημα συνίσταται σε τρίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις. Τα αρχικά μαθήματα περιλαμβάνουν εκτενή εισαγωγή από τη διδάσκουσα στις διάφορες παραμέτρους της θεματικής «φυλή-ρατσισμός». Στη συνέχεια, το μάθημα οργανώνεται γύρω από ατομικές ή ομαδικές εισηγήσεις σχετικά με τη βιβλιογραφία που οι ΜΦ έχουν συμβουλευτεί. 

Αξιολόγηση

 

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται στη βάση (α) των εισηγήσεων στο μάθημα και (β) μιας γραπτής εργασίας 3000-5000 λέξεων. Στην εργασία αυτή οι ΜΦ καλούνται να αναπτύξουν ένα από τα θέματα που προκύπτουν από την προτεινόμενη βιβλιογραφία ή κάποιο άλλο που επιλέγουν οι ίδιοι, εφόσον εντάσσεται δημιουργικά στη σχετική θεματική. Αξιολογούνται ο τρόπος παρουσίασης, η δόμηση της επιχειρηματολογίας και η χρήση της σχετικής βιβλιογραφίας.

  

3.3.3 Κοινωνικό φύλο, σχέση διάκρισης και κοινωνικό κεφάλαιο.

 Διδάσκουσα:  Μ.Λεοντσίνη  

 

Σε αυτό το σεμινάριο θα εξετάσουμε την έμφυλη διάσταση των εννοιών πολιτισμικό κεφάλαιο και κοινωνικό κεφάλαιο. Σύμφωνα με τις πρόσφατες έρευνες, η διαμόρφωση των πολιτιστικών πρακτικών και των προτιμήσεων ως προς την πολιτιστική κατανάλωση σχετίζεται με τους τρόπους συγκρότησης των έμφυλων, ταξικών και φυλετικών ταυτοτήτων. Η κατανάλωση των πολιτιστικών προϊόντων, η δυνατότητα άρθρωσης λόγου περί της αξίας τους και η ιεράρχησή τους συνιστούν πεδία κοινωνικών συγκρούσεων, όπου οι αναλυτικές κατηγορίες του κοινωνικού φύλου, της φυλής, της τάξης, της εθνότητας αλληλοδιαπλέκονται και ρυθμίζουν τις εκάστοτε κοινωνικές ιεραρχίες. Η ποιοτική διάσταση των πολιτιστικών πρακτικών και η συνακόλουθη εξαγωγή νοημάτων από άτομα και ομάδες εξαρτώνται από τις κοινωνικές σχέσεις, τα δίκτυα και τους πόρους, που κάθε φορά μπορούν (ή δεν μπορούν) να κινητοποιούνται για την επίτευξη των ατομικών ή των συλλογικών στόχων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι έννοιες πολιτισμικό κεφάλαιο και κοινωνικό κεφάλαιο είναι καθοριστικές για τη μελέτη της ανα/παραγωγής των κοινωνικών ανισοτήτων, αφού οι τρόποι κτήσης τους (θεσμικοί, αποτελέσματα δευτερογενούς κοινωνικοποίησης ή / και κληρονομιάς) και οι αγώνες για τη διεκδίκησή τους εκ μέρους διαφορετικών κοινωνικών ομάδων σηματοδοτούν κοινωνικές συγκρούσεις. Η εφαρμογή του γενικού μοντέλου του Μπουρντιέ και των θεωριών του κοινωνικού κεφαλαίου ωστόσο αναδεικνύουν τα όριά τους όταν το κοινωνικό φύλο ως μεταβλητή, λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψιν. Με βάση τις παραμέτρους της εθνικής εμπειρίας, της έμφυλης διαφοροποίησης και της κοινωνικής συγκρότησης, θα αναλύσουμε την πολλότητα των μορφών και των εκδοχών της σχέσης με την κουλτούρα ως προς την κοινωνική παραγωγή της διάκρισης. Στο ίδιο θεωρητικό πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη μελέτη της έμφυλης πολιτισμικής κοινωνικότητας στην Ελλάδα.

 

Στόχοι :

 

● Η εξοικείωση με τη σύγχρονη βιβλιογραφία σε σχέση με την έννοια του κοινωνικού φύλου.

● Η κατανόηση των κοινωνικών παραγόντων που διαμορφώνουν τη σχέση διάκρισης.

● Η παρουσίαση της διεθνούς βιβλιογραφίας, η οποία αφορά την κοινωνική διαμόρφωση του πολιτισμικού κεφαλαίου και τη σχέση του με το κοινωνικό κεφάλαιο.

● Η κριτική αποτίμηση ορισμένων εννοιών, όπως π.χ. κοινωνικό κεφάλαιο, πολιτισμικό κεφάλαιο, έξη, και η ανάδειξη της λειτουργικότητάς τους σε εμπειρικές έρευνες.

● Η διαμόρφωση ιδεών και υποθέσεων για εμπειρικές έρευνες σε ζητήματα κοινωνικής κατασκευής της διάκρισης.

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα :

 

● Η σύνδεση των θεωριών του κοινωνικού φύλου με επιμέρους εμπειρικά πεδία.

● Η κτήση της δυνατότητας σχεδιασμού, παρουσίασης και η συγγραφής πρωτότυπης εργασίας με δημιουργική χρήση της διεθνούς βιβλιογραφίας.

● Η ανάπτυξη της ικανότητας για κριτική αποτίμηση των θεωριών του κοινωνικού φύλου, του πολιτισμικού κεφαλαίου και του κοινωνικού κεφαλαίου. 

 

Δομή :

 

Οι συναντήσεις πραγματοποιούνται κάθε εβδομάδα και διαρκούν τρεις ώρες. Κατά τη διάρκεια των πρώτων εβδομάδων, η διδάσκουσα εισάγει τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές των ενοτήτων που πρόκειται να εξεταστούν, σύμφωνα με το αναλυτικό περίγραμμα και ακολουθεί συζήτηση. Από την τέταρτη εβδομάδα και μετά, οι ΜΦ αναλαμβάνουν την παρουσίαση των επιμέρους θεματικών ενοτήτων, ενώ οι τελευταίες συναντήσεις αφιερώνονται στην παρουσίαση και στη συζήτηση των εργασιών των ΜΦ.

 

Αξιολόγηση :

 

Οι ΜΦ οφείλουν να μελετούν κάθε εβδομάδα τη βιβλιογραφία που προβλέπεται στο αναλυτικό περίγραμμα. Τα περισσότερα κείμενα θα αναρτηθούν στον ειδικό ιστότοπο του μαθήματος (e-class), τον οποίο θα πρέπει να συμβουλεύονται πολύ τακτικά. Οι ΜΦ προετοιμάζουν την παρουσίαση ενός τουλάχιστον από τα άρθρα της κάθε ενότητας (σε δύο-τέσσερις σελίδες: η περίληψη του κειμένου που επέλεξαν, ένα περίγραμμα με τις βασικές αρχές που προτίθενται να θίξουν και ιδέες για συζήτηση)  και να τα στέλνουν ηλεκτρονικά όλους τους συμμετέχοντες και σε όλες τις συμμετέχουσες, την προηγουμένη των συναντήσεων μέχρι τις 12 το μεσημέρι. Εκτός αυτού, οφείλουν, σε συνεργασία με τη διδάσκουσα, να διαμορφώσουν ένα πρωτότυπο θέμα εργασίας, την οποία θα παρουσιάσουν προφορικά και θα παραδώσουν γραπτά στο τέλος του μαθήματος, ενσωματώνοντας τα σχόλια που έγιναν στη διάρκεια της προφορικής παρουσίασης. Η εργασία αυτή θα πρέπει να κυμαίνεται ανάμεσα σε 7.000-8.000 λέξεις.

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία :

Basic readings:

Howard S. Becker. 1982. Art Worlds.  Berkeley:  University of California Press.

Pierre Bourdieu. 1984.  Distinction:  A Social Critique of the Judgment of Taste.  Cambridge:  Harvard University Press. (Υπάρχει σε ελληνική έκδοση)

- and Alain Darbel. 1991. The Love of Art. European Art Museums and their Public. Cambridge: Polity Press.

- 1992.  The Rules of Art:  Genesis and Structure of the Literary Field.  Stanford:  Stanford University Press.

- 1993. The Field of Cultural Production. Oxford: Polity.

- 1996. The State Nobility: Elite Schools in the Field of Power. Oxford. : Polity Press.

Judith Butler. 2006. Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity, Routledge Classics

- 2004. Undoing Gender, Routledge

- 1993. Bodies That Matter: On the Discursive Limits of Sex, Routledge.

Diana Crane (ed.). 1994.  The Sociology of Culture.  Oxford:  Blackwell Publishers.

- 2000. Fashion and its Social Agendas : Class, Gender and identity in Clothing. Chicago : University of Chicago Press.

James S. Coleman.  1990. Foundations of Social Theory, Cambridge, The Belknap Press of Harvard University Press.

Gabriele Griffin &  Rosi Braidotti.  2002. Thinking Differently: A Reader in European Women's Studies, new York : Zed Books.

Elizabeth Grosz.  2005. Time Travels: Feminism, Nature, Power, Duke University Press.

John Guillory, 1995. Cultural Capital. The Problem of Literary Canon Formation, Chicago, The University of Chicago Press.

Michèle Lamont and Marcel Fournier (eds.). 1992. Cultivating Differences:  Symbolic Boundaries and the Making of Inequality. Chicago:  University of Chicago Press.

Michèle Lamont.  1992.  Money, Morals, and Manners:  The Culture of the French and the American Upper-Middle Class.  Chicago:  University of Chicago Press.

Elizabeth Long. 2003. Book Clubs. The Uses of Reading in Everyday Life, Chicago: The University of Chicago Press.

Brenda O’Neill & Elisabeth Gidengil (eds), 2006. Gender and Social Capital, Routledge.

Robert Putnam. 1993. Making Democracy Work : Civic Traditions in Modern Italy. Princeton : Princeton University Press.

- 2000. Bowling Alone : The Collapse and Revival of American Community, New York : Simon and Schuster.

Janice Radway. 1984. Reading the Romance : Women, Patriarchy and Popular Literature. Chapel Hill : University of North Carolina Press.

- 1997. A Feeling for Books : The Book-of-the-Month Club, Literary Taste and the Middle-Class Desire. Chapel Hill : University of North Carolina Press.

Stephen M. Whitehead & Frank J. Barrett, (eds), 2005.  The Masculinities Reader, Cambridge : Polity Press.

 

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3.4 : ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΗΤΕΣ

 

3.4.2 Ο αναπαραγωγικός ρόλος του εκπαιδευτικού θεσμού

Διδάσκουσα: Άννα Φραγκουδάκη

 Γενικό περίγραμμα μαθήματος

Το μάθημα εστιάζει στις κοινωνικές λειτουργίες του εκπαιδευτικού συστήματος. Ξεκινά (α) με τη στατιστική τεκμηρίωση της στενής σχέσης ανάμεσα στη σχολική επίδοση και την κοινωνική καταγωγή των μαθητών. Το κύριο μέρος αποτελούν (β) παρουσίαση των ερμηνευτικών προσεγγίσεων του φαινομένου από τη διεθνή βιβλιογραφία της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης των τελευταίων 30-40 ετών και (γ) εμβάθυνση στις θεωρίες των Basil Bernstein και Pierre Bourdieu. Το τελευταίο μέρος του μαθήματος (δ) εστιάζει στο ρόλο του δασκάλου: στη σημασία που έχει η ικανότητά του να αναγνωρίζει τα κύρια κοινωνικά και πολιτισμικά εμπόδια στην επίδοση των μαθητών από λαϊκά κοινωνικά στρώματα.

 

Στόχοι και προσδοκώμενα αποτελέσματα

-                                 Να κατανοήσουν οι ΜΦ το σχολείο ως θεσμό ανεπαρκή για την εκπαίδευση των παιδιών των λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων.

-                                 Να εμβαθύνουν βιβλιογραφικά στη σχέση που έχει η σχολική επίδοση με την κοινωνική καταγωγή.

-                                 Να υπερβούν την ερμηνεία της σχολικής επίδοσης που αυτονόητα θεωρείται αποτέλεσμα των ατομικών νοητικών ικανοτήτων και να την αντικαταστήσουν με την κατανόηση των επιπτώσεων της διαφοράς ανάμεσα στην επίσημη κουλτούρα και γλώσσα του σχολείου και την κουλτούρα και γλώσσα των διάφορων κοινωνικών τάξεων. Να εμπεδώσουν τις βασικές έννοιες που εισηγήθηκαν οι Bernstein και Bourdieu αναδεικνύοντας την αναπαραγωγή των κοινωνικών ανισοτήτων από τα εκπαιδευτικά συστήματα.

-                                 Να αναπτύξουν κριτική αναλυτική σκέψη που θα επιτρέψει να διακρίνουν την προκατάληψη στην εγκυρότητα και παγκοσμιότητα που αποδίδεται στη σχολική γνώση, να αναγνωρίσουν τη σχολική γνώση ως επιλογή και να διακρίνουν την ταξινομική της λογική που περιθωριοποιεί την κουλτούρα και τη γλώσσα των λαϊκών κοινωνικών ομάδων, τέλος να κατανοήσουν ότι η χαμηλή επίδοση, που αφορά σε όλο τον κόσμο παιδιά λαϊκών οικογενειών, οφείλεται στις κοινωνικές διακρίσεις που ενυπάρχουν στη σχολική κουλτούρα, υπεύθυνη για την αναπαραγωγή τους.

 

Δομή και αξιολόγηση

Το μάθημα έχει τη μορφή σεμιναρίου, όπου οι ΜΦ παρουσιάζουν οι ίδοι/ες τις γνώσεις που σταδιακά αποχτούν. Oι MΦ επιλέγουν από προτεινόμενη βιβλιογραφία τρία τουλάχιστον άρθρα ή βιβλία, τα οποία παρουσιάζει ο/η καθένας/μία κατά το σεμινάριο και στη συνέχεια υποβάλλει σε δύο εβδομάδες την αναθεωρημένη με βάση τα σχόλια των άλλων MΦ και της διδάσκουσας παρουσίαση σε γραπτή μορφή. Kατά το εβδομαδιαίο τρίωρο του σεμιναρίου, 20 λεπτά αφιερώνονται σε καθεμία παρουσίαση, την οποία ακολουθεί καθοδηγούμενος σχολιασμός και συζήτηση. Όλες οι παρουσιάσεις στη γραπτή μορφή τους διανέμονται στους συμμετέχοντες, έτσι ο/η κάθε ΜΦ μελετά ένα τμήμα της βιβλιογραφίας και ενημερώνεται για τη λοιπή ύλη μέσω των παρπυσιάσεων και γραπτών εργασιών των συμφοιτητών/ριών του. Σε καθοδηγούμενη συζήτηση κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων σεμιναρίων σχολιάζεται το σύνολο των παρουσιάσεων της βιβλιογραφίας που έγινε.

Οι ΜΦ αξιολογούνται για την προφορική παρουσίαση και τη γραπτή εκδοχή των τουλάχιστον τριών βιβλίων ή άρθρων καθώς και τη συμμετοχή τους στη συζήτηση για το σύνολο των παρουσιάσεων και τον τελικό σχολιασμό του συνόλου των γραπτών εκδοχών τους.

 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Bernstein, B., Class, Codes and Control, Routledege, Λονδίνο (3 τόμοι) 1971, 1973, 1975.

Bourdieu, B. & J.-C.Passeron, La reproduction, Les éditions de Minuit, Παρίσι 1970.

Bourdieu, B & J.-C.Passeron, Les héritiers, Les éditions de Minuit, Παρίσι 1964 (ελλ. μτφρ. Kαρδαμίτσα, Aθήνα 1995).

Bowles, S. & H.Gintis, Schooling in capitalist America, Basic Books, Nέα Yόρκη 1975.

Coleman, J. et al., Equality of Educational Oppportunity, U.S Government Print-ing Office, Oυάσινγκτον 1966.

Floud, J.A., A.H.Halsey, & F.M. Martin, Social Class and Educational Opportunity, Heinemann, Λονδίνο 1956.

Karabel, J. & A.H.Halsey (eds), Power and Ideology in Education, Oxford Univ. Press, Nέα Yόρκη 1977.

Parsons, T., ‘The school class as a social system’, Harvard Educational Review, 4/1959. 

Visalberghi, A., Education and division of labour, Plan Europe 2000, Xάγη 1973.

 

3.4.4 Διδακτικές πρακτικές και ετερότητες

 Διδάσκουσα: Aλεξάνδρα Aνδρούσου

 Περίγραμμα μαθήματος

Aντικείμενο του μαθήματος είναι η κριτική ανάλυση της έννοιας της ανομοιογένειας των σχολικών τάξεων στις πολλαπλές της εκφράσεις και στη σύνδεσή της με την έννοια της ετερότητας. Εξετάζεται η σχέση μεταξύ του θεσμικού πλαισίου της εκπαίδευσης (αναλυτικά προγράμματα, εκπαιδευτική πολιτική) και της καθημερινής εκπαιδευτικής πράξης, μέσα από τη μελέτη επιμέρους περιπτώσεων και με τη βοήθεια αναλυτικών εργαλείων που προσφέρουν η εκπαιδευτική και κοινωνική ψυχολογία, η κοινωνική ανθρωπολογία και η παιδαγωγική θεωρία. Κάθε συνάντηση ξεκινά με μια εισαγωγή της διδάσκουσας, η οποία καθορίζει και το πλαίσιο της συζήτησης που θα ακολουθήσει με τους φοιτητές. Στην πρώτη ενότητα του μαθήματος παρουσιάζονται  οι τρόποι με τους οποίους σε  χώρες της Eυρωπαϊκής Ένωσης αλλά και στις HΠA και τον Kαναδά η καθημερινή εκπαιδευτική πρακτική έχει απαντήσει  στην πρόκληση που αποτελεί η διαχείριση της διαφοράς σε μια σχολική τάξη. Στη δεύτερη ενότητα η έμφαση του μαθήματος δίνεται στη συστηματική, αναλυτική, κριτική ανάγνωση συγκεκριμένων παιδαγωγικών πρακτικών μέσα από ποικίλο υλικό (βίντεο, καταγραφές, παιδαγωγικό υλικό, εργασίες μαθητών/τριών).

 

Στόχοι

·                                Η κατανόηση από τους φοιτητές/τριες της πολλαπλότητας των παραγόντων που διέπουν τη διδακτική πράξη.

·                                Η σύνδεση της ανάλυσης των διδακτικών πρακτικών με την εφαρμογή σύγχρονων διδακτικών θεωριών, όπως η θεσμική παιδαγωγική, η διαφοροποιημένη παιδαγωγική, η ενεργός μάθηση.

·                                Η απόκτηση τους φοιτητές/τριες των εργαλείων εκείνων που θα τους επιτρέπει να επεξεργάζονται ένα παιδαγωγικό πλαίσιο διαχείρισης των ετεροτήτων.

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι ΜΦ θα πρέπει:

-                                 Να έχουν συγκροτήσει και αναπτύξει αναλυτικές προοπτικές σχετικά με της θεωρίες και έννοιες της ετερότητας στη σχολική τάξη

-                                 Να έχουν συνδέσει την ανάλυση των διδακτικών πρακτικών με την εφαρμογή σύγχρονων διδακτικών θεωριών όπως η θεσμική παιδαγωγική, η διαφοροποιημένη παιδαγωγική, η ενεργός μάθηση.

-                                 Να έχουν εξετάσει και αξιολογήσει τα διάφορα προγράμματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.

 

Δομή

Το μάθημα απαρτίζεται από τρίωρα εβδομαδιαία σεμινάρια. Κάθε συνάντηση ξεκινά με μια εισαγωγή της διδάσκουσας. Το δεύτερο μέρος οργανώνεται γύρω από μια ομαδική εργασία ή ανοιχτή συζήτηση σε σχέση με τη βιβλιογραφία που οι ΜΦ έχουν συμβουλευτεί, με το θέμα που η διδάσκουσα έθεσε εισαγωγικά, καθώς και με τυχόν προσωπικές εμπειρίες που οι ΜΦ επιθυμούν να καταθέσουν. 

 

Αξιολόγηση

Κάθε ΜΦ οφείλει να προετοιμάσει μια εργασία των 5000 λέξεων περίπου, επάνω σε θέμα που εμπίπτει στα ενδιαφέροντά του/της, μετά από συνεννόηση με τη διδάσκουσα. Η εκπόνηση της εργασίας περιλαμβάνει τρία στάδια. Σε καθένα από αυτά, παρέχεται  στον/στην ΜΦ η απαραίτητη διδακτική στήριξη.

 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

AINSCOW, M., 1999, Understanding the development of Inclusive Schools,  London, Falmer Press

ALLEMAN-GHIONDA, C. (éd),1996, Multiculture et éducation, Peter Lang, Berne

ALTRICHTER H., POSCH, & SOMEKH, B. 1993, Teachers Investigate Their Work, Routledge,London

Αβδελά Έ., 1998 , Ιστορία και σχολείο, Εκδ. Νήσος, Αθήνα.

BAR-ON D., 1999, The  Idescitable and the Undiscussable. Reconstucting  Human Discourse after Trauma,  Budapest, Central European University Press

CUMMINS, J., 1999, Negotiated identities,   Gutenberg, Athens, (in Greek)

DASEN P., PERREGAUX (EDS), 2002, Pourquoi des approches interculturelles en sciences de l’éducation? De Boeck Université, Bruxelles.

MODGIL S., VERMA G., MALLICK K., MODGIL C., 1997, Intercultural education, Ed. Ellinika Grammata, Athens, (in Greek).

DEWITTE PH., (sous la dir), 1999,  Immigration et Intégration. L'état des savoirs,  Paris, Ed de la Découverte

DRAGONAS Th, FRANGOUDAKI A., INGLESSI Ch. (ed) 1996, Beyond One's Own Backyard: Intercultural Teacher,  Nissos, Athens

DUARTE E.-M, SMITH S., (ed.), 2000, Foundational Perspectives in Multicultural Education, Addison Wesley Longman

ESSED Ph, 1991, Understanding Everyday Racisim,  Sage, London

Φραγκουδάκη A., Δραγώνα Θ., (ed.) 1997, «Τι είναι η πατρίδα μας;,» Εθνοκεντρισμός στην εκπαίδευση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα.

GAUTHIER C., (ED). 1997, Pour une théorie de la pédagogie. Recherches contemporaines sur le savoir des enseignants,  De Boeck Université, Les Presses de l'Université de Laval

GILL D., B. MAYOR and M. BLAIR (ed.), 1992, Racism and Education Structures and  Strategies. London, Sage

HAMMERSLEY M., ED., 1986, Controversies in Classroom Research,  Open University Press, Bristol,

HOPKINS D., 1994,  A teacher' s guide to classroom research,   Open University Press, Bristol,

KINCHELOE J. and STEINBERG Sh., 1997,  Changing Multiculturalism,  Open University Press, Philadelpheia

MCNIFF J., 1995,  Teaching as Learning. An  action research  approach,  Routledge, London

O.C.D.E, 1987, L’ éducation multiculturelle,  Centre pour la Recherche et l'Innovation dans l'enseignement, (CERI), Paris

REED-DANAHAY D., 1996,  Education and Identity in Rural France. The Politics of Schooling, Cambridge University Press

SCHÖN D., (1987) Educating the reflective Practitioner. Toward a new design for Teaching and learning in the Profession,:Jossey-Bass Publishers, San Fransico.TROYNA B., CARRINGTON B., 1990, Education, Racism, and Reform,  Routledge, London

WETHERELL M. & POTTER J., Mapping the language of racisme,. Discourxe and the legitimation of exploitation   New York, Harvester Wheatsheaf, 1992

"We and the others". Dealing with the ethnocultural diversity", 1997, Sychrona Themata,  No 63, Ed. Themelio, Athens, (in Greek)

 

3.4.11  Κοινωνιολογία της Σχολικής Γνώσης

 Διδάσκουσα:  Νέλλη Ασκούνη

 Γενικό περίγραμμα μαθήματος

Το μάθημα εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους το περιεχόμενο της εκπαιδευτικής διαδικασίας (σχολικές γνώσεις και πολιτισμικά στοιχεία) έχει γίνει αντικείμενο ανάλυσης στο πλαίσιο διαφορετικών ερευνών και κοινωνιολογικών προσεγγίσεων. Επιχειρεί να παρουσιάσει τους τρόπους με τους οποίους οι διάφορες κοινωνιολογικές θεωρίες (θεωρίες της κοινωνικής αναπαραγωγής, νέο-Μαρξισμός, «Νέα Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης») έχουν αναλύσει τη σχέση μεταξύ της εκπαιδευτικής διαδικασίας και του θεσμικού και κοινωνικού πλαισίου, στο οποίο αυτή εντάσσεται.  Γενικότερα, ερευνάται η σχολική γνώση  ως κοινωνικό προϊόν, η συμβολή της στην κατασκευή και ενίσχυση των κοινωνικών ιεραρχιών, καθώς και ο κοινωνικός έλεγχος που ασκείται μέσω του curriculum.

 

 

Στόχοι

·                                Να βοηθήσει τους ΜΦ να κατανοήσουν τον κοινωνικό χαρακτήρα των εκπαιδευτικών διαδικασιών.

·                                Να φέρει τους ΜΦ σε επαφή με ένα φάσμα θεωριών και πρωτογενών ερευνών σχετικών με τη σχολική γνώση.

·                                Να βοηθήσει τους ΜΦ να διερευνήσουν τις μορφές του κοινωνικού ελέγχου που

·                                Να αποκτήσουν οι ΜΦ την ικανότητα της κριτικής ανάλυσης των πρόσφατων μεταρρυθμίσεων στο ελληνικό εκπαιδευτικό πλαίσιο, ώστε να είναι σε θέση να κατανοούν τις σχετικές θεωρητικές προσεγγίσεις και πρωτογενείς έρευνες.

 

Προσδοκώμενα Αποτελέσματα

Μετά το πέρας των μαθημάτων, οι φοιτητές θα πρέπει να:

·        Έχουν αναπτύξει τις γνώσεις τους γύρω από την κοινωνιολογική ανάλυση της γνώσης που παρέχει το σχολείο.

·        Είναι σε θέση να αναλύουν τη σχολική γνώση σε σχέση με τις έννοιες της κοινωνικής ανισότητας και των κοινωνικών ιεραρχήσεων.

·        Έχουν αναπτύξει την ικανότητά τους να αναλύουν τις πρόσφατες αλλαγές στο ελληνικό εκπαιδευτικό πλαίσιο από μία κοινωνιολογική οπτική.

 

 

Δομή

Το μάθημα συνίσταται σε τρίωρα εβδομαδιαία σεμινάρια. Στο πρώτο μέρος κάθε συνάντησης γίνεται μια εισαγωγή από τη διδάσκουσα. Στο δεύτερο μέρος ακολουθεί συζήτηση γύρω από κείμενα της βιβλιογραφίας που έχουν ήδη μελετήσει οι ΜΦ. Οι τελευταίες τρεις συναντήσεις είναι αφιερωμένες στην παρουσίαση των εργασιών που εκπονούν οι ΜΦ στο πλαίσιο του μαθήματος.

 

Αξιολόγηση

Κάθε ΜΦ θα πρέπει να προετοιμάσει μια εξαμηνιαία εργασία (περίπου 6000 λέξεων) σχετικά με θέμα του ενδιαφέροντός του/της, σχετικά με τη θεματική του μαθήματος μετά από συνεννόηση με τη διδάσκουσα. Η διδάσκουσα παρακολουθεί την εξέλιξη της εργασίας με βάση ενδιάμεσα κείμενα που παραδίδει κάθε φοιτητής σε τρεις προγραμματισμένες συναντήσεις. 

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Apple M.W. (1982), Cultural and economic reproduction in education. Essays on class, ideology and the State, London, Boston & Henley, Routledge and Kegan Paul.

Apple M.W. (1986), Ιδεολογία και αναλυτικά προγράμματα (μτφρ. Τ. Δαρβέρης), Θεσ/νίκη, Παρατηρητής

Apple M.W. (1996) “The Politics of Official Knowledge: Does a National Curriculum Make Sense?” in M.W.Apple, Cultural Politics and Education, Buckingham, Open University Press, 22-41.

Bernstein B. (1977) “Class and Pedagogies: Visible and Invisible” in J. Karabel & A.H. Halsey (eds), Power and Ideology in Education, New York, Oxford University Press (511-534).

Bernstein B. (1989) Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, (εισαγ. Μετφρ. Ι. Σολομών), Αθήνα, Αλεξάνδρεια.

Blackledge D., Hunt B. (1995), Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (μτφρ. Μ. Δεληγιάννη), Αθήνα, Έκφραση.

Bourdieu P. (1977) “Cultural Reproduction and Social Reproduction” in J. Karabel & A.H. Halsey (eds), Power and Ideology in Education, New York, Oxford University Press (487-510).

Durkheim E. (1969), L’évolution pédagogique en France, Paris, Presses Universitaires de France.

Forquin J.-C. (1989), Ecole et culture. Le point de vue des sociologues britanniques, Bruxelles, De Boeck Université.

Φραγκουδάκη Α. (1985), Κοινωνιολογία της εκπαίδευσης. Θεωρίες για την κοινωνική ανισότητα στο σχολείο, Αθήνα, Παπαζήση.

Gibbons M., Nowotny H., Hand-Scott P. (2000) Rethinking Science: knowledge production in an age of incertainties, Cambridge, Polity Press.

Goodson I. (1987) School Subjects and Curriculum Change, Lewes: Falmer Press

Hammersley M. & Hargreaves A. (1983), Curriculum Practice: Some Sociological Case Studies, London New York, Falmer Press.

Karabel J. & Halsey A.H. (1977), “Educational Research: A Review and an Interpretation” in J. Karabel & A.H. Halsey (eds) Power and Ideology in Education, New York, Oxford University Press (1-85).

Moore R.& Ozga J. (Eds) (1991), Curriculum Policy, Oxford, Pergamon / Open University.

Moore R. Young M., “Knowledge and the Curriculum in the Sociology of Education: Towards a reconceptualisation” British Journal of Sociology of Education, 22, 4, 2001, 445-461

Νούτσος Χ.(1979), Προγράμματα μέσης εκπαίδευσης και κοινωνικός έλεγχος (1931-1973), Αθήνα, Θεμέλιο.

Σολομών Ι., Κουζέλης Γ. (1994) (επιμ.) Πειθαρχία και γνώση, Αθήνα, ΕΜΕΑ

Whitty G. (1985), Sociology and School Knowledge. Curriculum theory research and politics, London, Methuen.

Young M.F.D. (1971), Knowledge and Control: New Directions for the Sociology of Education, London, Collier-Macmillan.

Young M.F.D. (1998), The Curriculum of the Future. From the ‘New Sociology of Education’ to a Critical Theory of Learning, London, Falmer Press.

  

3.4.19  Γλώσσα και εκπαίδευση

 Διδάσκουσα: Δήμητρα Κατή

 Γενικό περίγραμμα μαθήματος

 

Το μάθημα εστιάζει στο πώς οι γλωσσικές πρακτικές και ιδεολογίες στο σχολείο και ευρύτερα στην κοινωνία καθορίζουν την (ανα)παραγωγή γνώσης, ιδεολογίας και  κοινωνικής ισχύος.  Στην εισαγωγή οι κυρίαρχες αντιλήψεις για τη γλώσσα –επιστημονικές και καθημερινές- εμφανίζονται ως κοινωνικο-ιστορικά προϊόντα, που καθορίζουν το πώς αντιλαμβανόμαστε το ρόλο της γλώσσας στην εκπαίδευση. Η κυρίαρχη στρουκτουραλιστική παράδοση στις επιστήμες της γλώσσας, η οποία εκλαμβάνει τη γλώσσα ως αυτόνομο αντικείμενο, αντιπαρατίθεται με κοινωνικές-λειτουργικές παραδόσεις που την εκλαμβάνουν ως κοινωνικό σύστημα νοηματοδότησης.  Στη βάση των τελευταίων ακολουθεί μια εισαγωγή σε ζητήματα  κρίσιμα για την εκπαίδευση, κυρίως στην κοινωνική ποικιλομορφία και συνεχή αλλαγή της γλώσσας όπως και στη σχέση της με τη σκέψη, την ιδεολογία, τις κοινωνικές ταυτότητες και σχέσεις.  Στο τρίτο και πιο κομβικό μέρος του μαθήματος,  εξετάζονται οι γλωσσικές πρακτικές και ιδεολογίες μέσα στο σχολείο, τόσο από τη σκοπιά των κοινωνικών δυναμικών που τις διαμορφώνουν όσο και των επιπτώσεών τους –γνωσιακών, ιδεολογικών και κοινωνικο-πολιτικών. ‘Eμφαση δίνεται στη συγκρότηση και στο ρόλο των αναλυτικών προγραμμάτων γλώσσας, τα οποία παραδοσιακά προωθούν μια εθνική πρότυπη γλώσσα και αναπαράγουν κοινωνικές ανισότητες και ιδεολογίες. Ειδικότερα τα ζητήματα του γραμματισμού και της διγλωσσίας /πολυγλωσσίας εξετάζονται στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της πολυπολιτισμικότητας των σύγχρονων εθνικών κρατών. 

 

 Στόχοι

·                                         Να εξεταστούν οι διαφορετικές επιστημονικές αντιλήψεις για τη γλώσσα και οι συνέπειες τους για τη μελέτη της εκπαίδευσης. Ειδικότερα, να αναπτυχθεί μια κριτική στάση προς την κυρίαρχη δομιστική παράδοση της γλωσσολογίας. 

·                                         Να ερευνήσει πώς οι καθημερινοί μύθοι για τη γλώσσα, που περιλαμβάνουν κυρίως εκείνους που πηγάζουν από τους εκπαιδευτικούς, επηρεάζουν τις γλωσσικές πρακτικές και τις ιδεολογίες στο σχολείο.  

·                                         Να εισαγάγει τόσο τη θεωρητική και εμπειρική εργασία στη λειτουργική και κοινωνική γλωσσολογία σχετικά με τη γλωσσική παραλλαγή και αλλαγή, όσο και τη σχέση της γλώσσας με τη σκέψη, την ιδεολογία, την κοινωνική ταυτότητα και την ισχύ. 

·                                         Να εισαγάγει τους ΜΦ στην έρευνα σχετικά με τις χρήσεις και τις στάσεις απέναντι στη γλώσσα στο σχολείο και τη σχέση τους με τις χρήσεις και τις στάσεις έξω από το σχολείο.   

·                                         Να δείξει ότι τα γλωσσικά αναλυτικά προγράμματα σπουδών είναι κοινωνικοπολιτικά προϊόντα και έχουν τις πολλαπλές κοινωνικές και γνωστικές συνέπειες.   

·                                         Να βοηθήσει τους φοιτητές να εξετάσουν σε βάθος την έρευνα και τις παιδαγωγικές πρακτικές σχετικά με τον αλφαβητισμό και τη διγλωσσία/ πολυγλωσσία

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα

Μέχρι το τέλος της σειράς των μαθημάτων οι ΜΦ πρέπει να έχουν:

·                                         αναπτύξει μια κριτική στάση απέναντι στον επιστημονικό λόγο σχετικά με τη γλώσσα, και ιδιαίτερα απέναντι την κυρίαρχη δομιστική παράδοση στη γλωσσολογία, καθώς και να έχουν συνειδητοποιήσει την επίδρασή τους επάνω στην κατανόησή του ρόλου της γλώσσας στην εκπαίδευση και την κοινωνία γενικότερα.    

·                                         εξοικειωθεί με τις θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις στα ζητήματα που είναι σημαντικά για την εκπαίδευση, όπως η γλωσσική παραλλαγή και αλλαγή, καθώς επίσης και με τη σχέση μεταξύ της γλώσσας, της σκέψης, της ιδεολογίας και της δύναμης, ώστε να είναι σε θέση να εκπονήσουν συστηματικότερες μελέτες.  

·                                         εξοικειωθεί με τη θεωρία και την έρευνα σχετικά με τις γλωσσικές πρακτικές και στάσεις στο σχολείο, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικοϊστορικής παραλλαγής τους, τη διαμόρφωσή τους από τους ιδεολογικούς και κοινωνικοπολιτικούς παράγοντες και τις σημαντικές γνωστικές, ιδεολογικές και πολιτικές συνέπειές τους.   

·                                         εξοικειωθεί με τις διαφορετικές επιστημονικές, παιδαγωγικές και πολιτικές προσεγγίσεις των σύνθετων ζητημάτων της πολυγλωσσίας και του αλφαβητισμού  στα σύγχρονα γλωσσικά αναλυτικά προγράμματα.    

  

Δομή

Το μάθημα αποτελείται από τρίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις. Οι περισσότερες είναι εστιασμένες στην παρουσίαση από τον καθηγητή που ακολουθείται από σχετική  συζήτηση. Κατά τη διάρκεια των τελικών συναντήσεων, οι φοιτητές παρουσιάζουν τις εργασίες τους.

 

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση θα εξαρτηθεί από τη συμμετοχή στα εβδομαδιαία σεμινάρια ειδικά μέσω της συζήτησης. Εντούτοις θα εξαρτηθεί κυρίως από την εργασία κριτικής ανάλυσης σε μια έρευνα για ένα σχετικό θέμα, το οποίο έχει επιλεχτεί μετά από συζήτηση με τον καθηγητή. Η εργασία θα παρουσιαστεί προφορικά κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου και θα κατατεθεί με τη μορφή γραπτού δοκιμίου περίπου 5.000 λέξεων. 

  

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Βauer L. & Trudgill P. 1998.   Language Myths.  Penguin.

Fairclough N. (ed.) 1992. Critical Language Awareness.   Longman.

McMahon A. 1994. Understanding Language Change. Cambridge University Press.

Romaine S. (1982) Sociolinguistic variation in speech communities.  Arnold

Christie F. 1999.  Pedagogy and the Shaping of Consciousness:  Linguistic and Social Processes.  Cassell Academic.

Block D. & Cameron D. 2001. Globalization and Language Teaching.   Routledge

May S. 2001. Language and Minority Rights: Ethnicity, Minority Rights and the Politics of Language.   Longman.

Cummins, J. 2000. Language, Power and Pedagogy:  Bilingual Children in the Crossfire. Multilingual.

Baker C. 2001. Foundations of Bilingual Education and Bilingualism.   Multilingual.

Christides A.F. (ed.) 1999 Strong and Weak Languages in the European Union.  Thessaloniki:  Center for the Greek Language.

Hasan R. & G. Williams (eds.) 1996.  Literacy in Society.   Longman

Gee J.P. 1996.   Social Linguistics and Literacies:  Ideology in Discourses.  Taylor & Francis.

Baker C.D. & Luke A. (eds.) 1991. Towards a Critical Sociology of Reading Pedagogy.  Benjamins.

Rassool N. 1999.  Literacy for Sustainable Development in the Age of Information. Μultilingual. 

Cope B. & M.  Kalantzis (eds.) 1999. Multiliteracies:  Literacy Learning and the Design of Social Futures.  Routledge.

  

3.5  ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

 

3.5.2  Εργαστήριο-Σεμινάριο για τις μεθοδολογίες των επιστημών του ανθρώπου: "Εργαστήριο μεθοδολογίας:Ανάλυση δεδομένων".

 

Διδάσκων: Βασίλης Γιαλαμάς

 

Γενικό περίγραμμα μαθήματος

Οι στόχοι σεμιναρίου:

·                    να εισαγάγει τους συμμετέχοντες στις βασικές στατιστικές μεθόδους και τις τεχνικές, που είναι κατάλληλες για την ανάλυση δεδομένων που συλλέχθηκαν για ερευνητικούς λόγους στα πλαίσια των Επιστημών του Ανθρώπου.

·                    να εισαγάγει τους συμμετέχοντες στη χρήση στατιστικού λογισμικού για την ανάλυση δεδομένων.

·                    να ενθαρρύνει  την ικανότητα των συμμετεχόντων σε επιστημονική εργασία.

 

Στόχοι

·                    Να παρουσιαστεί η λογική που διέπει τις βασικές στατιστικές μεθόδους και τις τεχνικές.

·                    Να αναπτυχθεί η γνώση που οδηγεί στην επιλογή των κατάλληλων στατιστικών τεχνικών για την έρευνα για το θέμα, ανάλογα με τη φύση των δεδομένων και των περιορισμών που προκύπτουν από τα μεγέθη και τις κατανομές των διαθέσιμων δειγμάτων.

·                    Να αναπτυχθούν οι δεξιότητες της κατανόησης και της ερμηνείας των αποτελεσμάτων από την εφαρμογή της ανάλυσης του στατιστικού λογισμικού.

·                    Να καλλιεργηθεί η δυνατότητα της παρουσίασης και της γραπτής αποτύπωσης των στατιστικών αποτελεσμάτων με την χρήση της κατάλληλης τεκμηρίωσης.

 

Προσδοκώμενα αποτελέσματα 

Μέχρι το τέλος του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση:

·                    να αναπτύξουν δεξιότητες για την κατανόηση της φύσης των δεδομένων που αναλύονται, να ελέγξουν τους όρους για την εγκυρότητα των στατιστικών τεχνικών και, τελικά, για να είναι σε θέση να επιλέξουν την κατάλληλη στατιστική τεχνική για την εφαρμογή της στον έλεγχο της ερευνητικής υπόθεσης. 

·                    να αναπτύξουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν διάφορα υπολογιστικά προγράμματα, κατάλληλα για στατιστική επεξεργασία (SPSS, Excel) και να κατανοούν τα αποτελέσματα.

·                    να αναπτύξουν  τη δυνατότητα να αναλύουν στατιστικά αποτελέσματα με την χρήση της κατάλληλης τεκμηρίωσης.

 

Δομή

Το σεμινάριο αποτελείται από τρίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις. Κάθε συνάντηση διαιρείται σε δύο μέρη. Κατά τη διάρκεια του πρώτου μέρους παρουσιάζεται ένα πρόβλημα και επιλέγεται και αναπτύσσεται η κατάλληλη στατιστική μεθοδολογία για τη λύση του. Το στατιστικό περιεχόμενο αυτού του μέρους είναι: κατανομές συχνότητας και οι γραφικές παραστάσεις τους, μέτρα της κεντρικής τάσης, διασπορά, κανονική κατανομή, δειγματοληψία, δειγματοληπτική κατανομή, εκτίμηση με τα διαστήματα εμπιστοσύνης, εισαγωγή στον έλεγχο υποθέσεων, έλεγχος t, ανάλυση της διασποράς, έλεγχοι με την κατανομή χ2, την απλή παλινδρόμηση και την εισαγωγή στην ανάλυση πολλαπλής παλινδρόμηση, τους μη παραμετρικούς ελέγχους και την εισαγωγή στην παραγοντική ανάλυση. Συχνά, παρουσιάζεται η χρήση του στατιστικού λογισμικού για την εφαρμογή των κατάλληλων αναλύσεων. 

Στο δεύτερο μέρος χρησιμοποιούνται δεδομένα που προέρχονται από πραγματικές μελέτες. Η ανάλυσή τους είναι βασισμένη στη χρήση του υπολογιστή. Οι συμμετέχοντες  αποφασίζουν και εφαρμόζουν την κατάλληλη στατιστική επεξεργασία. Τέλος, προετοιμάζουν μια σύντομη έκθεση με τα συμπεράσματά τους. 

 

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση είναι βασισμένη στη συμμετοχή και στη δουλειά στη τάξη. Οι συμμετέχοντες καλούνται να εργαστούν σε μικρές ομάδες και να υποβάλουν μια εργασία βασισμένη σε οποιοδήποτε από τα θέματα που διδάχτηκαν.

 
Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Ferguson Gand Takane Z. (1989). Statistical Analysis in Psychology and Education, Sixth Edition. New York: McGraw-Hill.

Gravetter, J. F. and Wallnau, B. L. (1996). Statistics for the Behavioral Sciences. A First Course for Students of Psychology and Education. Fourth Edition. West Publishing Company.

Grimm L. (1993). Statistical Applications for the Behavioral Sciences. John Wiley & sons Inc.

Howell C. D. (1997). Statistical Methods in Psychology. Fourth Edition. Duxbury Press, by Wadsworth Publishing Co. International Thomson Publishing Inc.

Minium, W. E., King, M. B., Bear, G. (1993). Statistical Reasoning in Psychology and Education. Third Edition. John Wiley & sons Inc.

Norusis J. Marija (2002). Guide to Data Analysis (SPSS 11.0). Prentice Hall: New Jersey.

Ott. L., Longnecker M. (2001). An Introduction to Statistical Methods and data Analysis, Fifth Edition. Duxbury, Pacific Grove.

SPSS Inc. (2004). SPSS Base 12. User’s Guide. SPSS Inc, Chicago.

Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (1996). Using multivariate statistics (3rd Ed.). New York, NY: Harper Collins

Γιαλαμάς Β. & Κασιμάτη Αικ (1999). Τα «πιστεύω» των μαθητών (ηλικίας 12-15) για τα Μαθηματικά. Πρακτικά 16ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Μαθηματικής Παιδείας Ε.Μ.Ε., 1999, σελ. 14-24.

Κοντογιαννοπούλου-Πολυδωρίδη Γ., (1998). Κοινωνιολογική ανάλυση της αξιολόγησης και της επίδοσης: Οι εισαγωγικές εξετάσεις. Αθήνα: Gutenberg

Λεονταρή Α. & Γιαλαμάς Β. (1996). Το άγχος των εξετάσεων, η αυτοαντίληψη και η σχολική επίδοση. Ψυχολογία, τ.3,  σ. 20-39.

Λεονταρή Α., Κυρίδης Α. & Γιαλαμάς  Β. (1996). Το στρες των εκπαιδευτικών. Ψυχολογικά Θέματα τομ.7, τ.2-3, σελ.139-152.

Μαλικιώση-Λοΐζου Μ., Γιαλαμάς Β. (2001) Προβλήματα συμπεριφοράς στην προσχολική ηλικία και τρόποι αντιμετώπισής τους. Νέα Παιδεία, τ. 97, σελ. 156-171.

Ρούσσος Π., Τσαούσης Γ. (2002). Στατιστική Εφαρμοσμένη στις Κοινωνικές Επιστήμες. Ελληνικά Γράμματα: Αθήνα.

 

 

Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία.

 

Συγκροτείται με βάση συγκεκριμένο επιστημολογικό πλαίσιο, χρησιμοποιεί δόκιμες ερευνητικές ή/και αναλυτικο-συνθετικές μεθόδους.

Μέσω της εκπόνησης της Μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, ο Μεταπτυχιακός Φοιτητής/τρια αναμένεται να αποδείξει ότι:

α) κατέχει τη διεθνή και ελληνική βιβλιογραφία που είναι συναφής με το θέμα του

β) έχει την ικανότητα να αναπτύξει και να τεκμηριώσει δόκιμη θεωρητική θέση σε σχέση με το θέμα του και την κοινωνία και εκπαίδευση, στο πλαίσιο της οποίας εργάζεται

γ) μπορεί να συνδέσει ζητήματα θεωρίας με ερευνητικά προβλήματα και να διεξάγει ολοκληρωμένη έρευνα.

Η Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εκπονείται στην ελληνική ή την αγγλική γλώσσα με βάση τη συμφωνία του ΜΦ και του επιβλέποντα. Η έκταση της κυμαίνεται στις 10.000-15.000 λέξεις, χωρίς τα παραρτήματα. Η εργασία πρέπει να είναι δακτυλογραφημένη σε διάστιχο 1.5 και σελίδες μεγέθους Α4. Στο  εξώφυλλο αναγράφεται το Κοινό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, τα συνεργαζόμενα Πανεπιστήμια, το όνομα του ΜΦ, ο επιβλέπων καθηγητής, ο τίτλος της Μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας και το ακαδημαϊκό έτος.

 

 

INSTITUTE OF EDUCATION MODULES

 

L3.1.7  Qualitative Analysis for Social and Educational Inquiry

 Tutor: Tony Green                         

 Module Summary

The course is designed for students with little initial knowledge and experience of qualitative analysis.  It comprises a series of lectures and workshops led by the tutor, as well as tutorials dedicated to the development of the specific qualitative research knowledge and skills of each student. The course will involve a consideration of a variety of strategies and techniques including: ethnography; critical ethnography; pragmatic qualitative research; phenomenological analysis; systemic network analysis; critical discourse analysis; policy documentary analysis. At the centre of the course is its focus upon addressing the analysis of open or unstructured bodies of information available in a non-quantitative or textual form. The course aims to introduce, present and examine the possibilities and problems of using such information in the analytical process of constructing it into data in qualitative research for exploration, description and explanation of social and educational contexts and phenomena. It will examine opportunities and problems associated with research strategies that combine qualitative approaches with quantitative research techniques. The idea is to develop an appreciation of the range and forms of qualitative analysis; to conduct some qualitative analysis with hands-on experience; and to produce a small piece of research. 

 Aims

·                                Introduce the students to the field of qualitative analysis

·                                Survey the range and variety of strategies and practices labelled qualitative analysis

·                                Encourage a research problem focused appreciation of qualitative analysis

·                                Encourage combined qualitative/quantitative research strategies where appropriate

·                                Provide the context and support for initiating and developing skills in qualitative analysis through practice, reflection, observation and discussion

·                                Provide the contexts and support for initiating, encouraging and developing skills of non-dogmatic critical appreciation of published qualitative research 

 Anticipated outcomes

·                                For students to be able to demonstrate their knowledge and skills with respect to qualitative analysis

·                                For students to have developed critical awareness of methods of qualitative analysis and their appropriate contexts of application.

·                                For the students to have developed confidence and skills in the conduct of qualitative analysis

·                                For students to have carried out a small scale qualitative analysis

·                                For students to have enhanced capacities for non-dogmatic critical appreciation of qualitative research

 

Assessment

Coursework takes the form of two assignments. Assignment 1 will be an essay on a research methods topic associated with conducting qualitative research. Assignment 2 will be a critical review of an article from one of the academic journals, in which the author presents a report on an empirical study, sets out the research strategy and methods used where the approach was qualitative research. Each assignment will be up to 2,500 words in length.

 

Reading

Bryman , A (1988) Quantity and Quality in Social Research, London:Unwin Hyman

Burgess, R (1984) In the Field, London: Routledge

Cresswell, J (1994) Research Design: Qualitative and Quantitative Approaches, London:Sage

Cresswell, J (1998) Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Traditions, London: Sage

Denzin, K & Lincoln, Y, (1998) Strategies of Qualitative Inquiry, London: Sage

Dey, I (1993) Qualitative Data Analysis: A User Friendly Guide for Social Scientists, London: Routledge

Mason, J (1996) Qualitative Researching, London: Sage

Maykut, P & Morehouse, R (1994) Beginning Qualitative Research, London: Falmer

Ritchie, J.  and Lewis, J. (2003) Qualitative Research Practice Guide for Social Science Students and Researchers, London: Sage

Seale, C (1999) The Quality of Qualitative Research, London: Sage

Schwandt, T (2001) Dictionary of Qualitative Inquiry, second edition, London: Sage

Wood, L & Kroger, R (2000) Doing Discourse Analysis, London: Sage

 

L3.2.8 Educational Traditions and Systems in Europe

 Module Tutor: Andy Green

 Module Summary

This module will examine some of the major traditions of education in Europe with an emphasis on secondary schooling and post-compulsory education and training in the EU states. Through holistic historical and contemporary case studies of education systems in England, Germany, Sweden, Greece, France and other Mediterranean countries, the course will analyse the significant differences in the dominant regional systems in terms of their institutional structures, curricula and modes of regulation and governance and relate these to the varying political, cultural and economic contexts which shape them. The course will employ comparative methods to identify convergent and divergent trends within European education, to analyse their causes and to assess the role of EU institutions in addressing the important policy dilemmas that face education in Europe.

 

Aims

·                                To understand and apply the existing concepts and theories of the comparative study of education in Europe;

·                                To understand the characteristic and distinguishing features of educational traditions in different regions in Europe (principally: Scandinavia; German-speaking northern Europe; the Mediterranean states and the UK)

·                                To develop an holistic understanding of the articulation of educational systems in a range of contrasting countries in the EU;

·                                To develop the skills for making systematic comparative analysis of the features of systems in different states and the contextual factors that determine such differences;

·                                To use comparative skills and concepts to identify and analyse the major trends in educational policy and practise in different sectors in Europe;

·                                To explore the role and effects of EU institutions and wider global forces in relation to education in Europe;

·                                To develop critical awareness of how international comparisons are used and misused in policy-making in Europe.

 

Learning Outcomes

Students completing the course should be able to:

·                                To critically analyse and articulate the major comparative theories and models in relation to the different major educational traditions in Europe;

·                                To use systematic comparative analysis to understand and articulate the causes and effects of different salient educational contexts and characteristics in particular countries;

·                                To understand and articulate major patterns of variation in educational systems in Europe and their causes;

·                                To analyse critically and evaluate some new policy developments across Europe;

·                                To identify and utilise relevant policy and practise from different countries in analysing and articulating their own professional practise.

 Structure

The module will include interactive lectures supported, where appropriate, by written texts and PowerPoint presentations; student discussions of pre-issued questions and key readings; student presentations on topics related to their intended assignments; group work on approaches to comparative topics for assignments; student-led seminars on issues related to the programme and guided workshops on use of data. The object of these sessions will be to develop interaction and sustained debate so the group may learn from the wide range of professional and international experience represented by staff and students on the course. 

 Assessment

Assessment will be through a written assignment of 4-5,000 words on themes connected with the module and a list of recommended titles will be provided.  Students are encouraged to submit a draft of their assignment to their tutor for comments before formal submission of the formative draft which must be by the 15 April 2005. Students should not expect their tutors to predict grades from these draft assignments (final grading depends on dual marking and external examining).

 

Reading

Key Texts for Module

*BROWN, P., GREEN, A. and LAUDER, H. (2001) Competitiveness and Skill Formation, Oxford University Press, Oxford.

*EUROPEAN COMMISSION  (2000) A Memorandum on Lifelong Learning at: http://europa.eu.int/comm/education/life/memoen.pdf

*GREEN, A. WOLF, A. and LENEY, T. (1999) Convergences and Divergences in Education and Training Systems, Institute of Education, London.

*McLEAN, M (1990) Britain and a Single Market Europe: Prospects for a Common School Curriculum, Kogan Page, London.

BROCK, C. and TULASIEWICS, W. (eds) (2000) Education in a Single Europe, Routledge, London.

BRUBAKER, R. (1992) Citizenship and Nationhood in France and Germany, Harvard University Press.

CROUCH, C., FINEGOLD, D. and SATO, M. (1999) Are skills the Answer? The Political Economy of Skill Creation in Advanced Industrial Countries, Oxford University Press.

DAVIES, N. (1996) Europe, Oxford University Press.

EURYDICE (2000) Lifelong Learning: The Contributions of Education Systems in the Member States of the European Union: http://www.eurydice.org/documents/LLL/EN//FrameSet.htm

HOBSBAWM, E. J. (1994) Age of Extremes: The Short Twentieth Century, Michael Joseph, London.

RINGER, F. (1979) Education and Society in Modern Europe, Indiana University Press, Bloomington.

 

Relevant Journals

Comparative Education

Comparative Education Review
Compare

European Journal of Education

Journal of Education and Work

Journal of Higher Education Studies

Mediterranean Journal of Educational Studies

 

Important Websites

CEDEFOP (http://www.cedefop.eu.int/)

Comparative Education Society of Europe (CESE) (http://www.ugr.es/~cese/EN/home-en.htm)

European Commission (http://europa.eu.int/comm/index_en.htm)

OECD (http://www.oecd.org/home/)

 

 

L3.4.2 Sociology of ‘Race’ and Education

 

Tutor: Deborah Youdell

 

Module Summary

Education is a key field of policy and social interaction where distinctions based on ethnicity and supposedly ‘racial’ characteristics are routinely strengthened, negotiated and given meaning. Education also provides one of the most important contexts where such distinctions are challenged, resisted and reshaped. This module provides a critical introduction to major research in this field. We will consider questions such as: what is the relationship between ‘race’, ethnicity and educational achievement?  What role does racism play in students’ school experience?  Where racism is concerned, can individual schools make a difference?  How do students’ ethnic, social class and gender identities interact to influence their educational careers? How are ideas like ‘nation’ and ‘culture’ reworked through the politics and representation of identity in contemporary society? How are ‘race’ inequalities positioned and influenced by contemporary education reforms?

 

We will examine a range of research in the field, focusing especially on work that addresses the school-based realities of teaching and learning in a multi-ethnic society. The use of observational and interview material will be central to our attempts to understand the processes that modify and reproduce the racial structuring of opportunity in education and society.

 

Aims

·      To introduce you to a range of contemporary research and writing on the sociology of ‘race’ and ethnic diversity in education.

·      To provide a forum where we can discuss current issues of ‘race’ and diversity in a critical but supportive atmosphere.

·      To help you critically to understand the origins and current forms of central concepts in the field, such as ‘race’, racism, under-achievement and equality of opportunity.

·      To enable you critically to evaluate policy, practice, research and analysis from a perspective that builds on your understanding of past work in the field

 

Anticipated Learning Outcomes

As a result of attending the module it is anticipated that you will:

·        be able to identify and critically appraise different understandings of ethnicity and ‘race’ in contemporary policy discourse.

·        understand how racism might be studied in school contexts, including some awareness of the relative strengths and weaknesses of different approaches.

·        have a greater awareness of how routine assumptions about pedagogy and curriculum content might unwittingly reflect racialised and racist understandings.

·        Have a greater understanding of Critical Race Theory and its possible contribution to the theory and practice of education in multicultural contexts.

 

Structure

The module consists of ten weekly seminars. Each session will begin with an input from the tutor of 45-60 minutes. This will provide a basis for our discussions, which will also draw on your preparatory reading and any personal experiences that you wish to introduce.

 

Assessment

Assessment is by coursework, normally in the form of a single essay of around 5,000 words. You will usually choose from among a range of possible essay questions that will cover all the main areas discussed in the module. If you wish, additional questions can be negotiated with the tutor.

 

Reading

The module draws on a very wide range of work. You are encouraged to consult a variety of materials, including contemporary media, practitioner publications and policy statements. The following titles provide an introduction to some of the issues and debates that we will discuss.

 

Banks, J.A. and Banks, C.A.M. (eds) (1995) Handbook of Research on Multicultural

Education. New York, Macmillan.

Connolly, P. and Troyna. B. (eds) (1998) Researching Racism in Education: Politics, Theory and Practice. Buckingham, Open University Press.

Donald, J. and Rattansi, A. (eds) (1992) ‘Race’, Culture and Difference. London, Sage.

Gillborn, D. (1995) Racism and Antiracism in Real Schools: Theory. Policy. Practice

Buckingham, Open University Press.

Gillborn, D. and Gipps, C. (1996) Recent Research on the Achievements of Ethnic Minority Pupils. London, HMSO.

Gillborn, D. and Youdell, D. (2000) Rationing Education: Policy, Practice, Reform and Equity. Buckingham, Open University Press.

Mac an Ghaill, M., (1999) Contemporary Racisms and Ethnicities: Social and Cultural Transformations. Buckingham, Open University Press.

Macpherson, W., (1999) The Stephen Lawrence Inquiry. CM 4262-I. London, The Stationery Office.

May, S. (ed.) (1999) Critical Multiculturalism: rethinking multicultural and antiracist education. London, Falmer.

Mirza, H.S., (ed.)(1997) Black British Feminism: A Reader. London, Routledge.

Modood, T., Berthoud, R., Lakey, J., Smith, P., Virdee, S. and Beishon, S. (1997) Ethnic  Minorities: Diversity and Disadvantage. London, Policy Studies Institute.

Wright, C., Weekes, D. and McGlaughlin, A. (2000) ‘Race’, Class and Gender in Exclusions from School. London, Falmer.

 

 

L3.4.1 Rights and Education  

 

Tutor:  Eva Gamarnikow

 

Module Summary

This module aims to introduce participants to a range of human rights issues in education.  The course begins by exploring the origins, institutions and instruments of international human rights, and developing a critical analytical understanding of contemporary human rights discourse.  We focus specifically on the right to education to explore whether and how this right has informed policy development in education.  This is followed by a critical examination of educational policy contexts with regard to rights, non-discrimination and equal opportunities, focusing on class, gender, ‘race’/ethnicity, disability and sexuality.

 

Aims

·      To extend and develop knowledge and understanding of human rights discourse.

·      To consider and develop critical analytical perspectives on theories and concepts of the right to education, access, equality of opportunity and non-discrimination.

·      To consider and explore how social inequalities are constructed as educational inequalities in the different policy contexts of social democracy, neo-liberalism and ‘post-socialism’.

·      To develop knowledge and understanding of equality issues in education concerned with social class, gender, ‘race’/ethnicity, disability and sexuality from human rights perspectives.

·      To explore and assess the role of human rights discourse in promoting educational and social equalities.

·      To consider and evaluate the role of human rights education in promoting a human rights culture

 

Anticipated learning outcomes

By the end of the module you should have

·      Developed and extended your knowledge and understanding of human rights discourse.

·      Considered and developed critical analytical perspectives on theories and concepts of the right to education, access, equality of opportunity and non-discrimination.

·      Considered and explored how social inequalities are constructed as educational inequalities in the different policy contexts of social democracy, neo-liberalism and ‘post-socialism’.

·      Developed and consolidated your knowledge and understanding of equality issues in education concerned with social class, gender, ‘race’/ethnicity, disability and sexuality from human rights perspectives.

·      Explored and assessed the roles of human rights discourse in promoting educational and social equalities.

·      Considered and evaluated the role of human rights education in promoting a human rights culture

 

Structure

The module consists of ten weekly sessions.  Each session will begin with an input from the tutor. The second part will be organised around group work or open discussion based on the preparatory readings, tutor input and any personal experiences that you wish to introduce.

 

Assessment

Assessment is by coursework, normally in the form of a single essay of around 5,000 words. You will usually choose from among a range of possible essay titles that will cover all the main areas discussed in the module. Individual titles can be negotiated with the tutor.

 

Reading

Andreopoulos, George, J. and Claude, Richard, P. (eds.) (1997) Human Rights Education for the Twentieth Century, Philadelphia: University of Pennsylvania Press.

Burbules, Nicholas C. and Torres, Carlos Alberto (eds) (2000) Globalisation and education: critical perspectives, London: Routledge

Gillborn, David & Youdell, Deborah (2000) Rationing Education: Policy, Practice, Reform & Equity, Buckingham: Open University Press

Hayton, Annette (ed.) (1999) Tackling Disaffection and Social Exclusion: Education Perspectives and Policies, London: Kogan Page

Klug, Franceska (2000) Values for a godless age, London: Penguin.